[Overzicht Publieksinfo] > [Radon]

Radongas, een radioactief gas uit natuurlijke bron

• Verblijf in gebouwen is verantwoordelijk voor ongeveer de helft van de gemiddelde stralingsdosis in Nederland.
• Radon in huis komt voort uit de bodem onder en rondom de woning, uit de bouwmaterialen en uit de buitenlucht.
• De radonconcentratie in de Nederlandse woning bedraagt gemiddeld ca. 23 à 24 becquerel per m3 (Bq/m3) lucht. In nieuwbouwwoningen ligt de gemiddelde concentratie hoger, namelijk rond 30 Bq/m3.
• Voor bestaande woningen kan de radonconcentratie worden teruggedrongen door het afdichten van de begane grondvloer ten opzichte van de kruiprumte (o.a. kruipluik, meterkast, leidingdoorvoeren) en het voldoende ventileren van de woning
• Indien gewenst, kunt u een radonmeting in eigen huis laten uitvoeren door NRG.

Bedrijven gaan naar de radonpagina voor bedrijven.

 
Oorsprong Radon-gas
In vrijwel alle materialen van natuurlijke oorsprong komen geringe hoeveelheden radioactieve stoffen voor. Ook bouwmaterialen bevatten deze radioactieve stoffen. Een van deze stoffen is uraan-238 (²³⁸U). Dit uraan (ook wel uranium genoemd) staat aan het begin van een zogenoemde vervalreeks, waarbij telkens een andere radioactieve stof wordt gevormd totdat uiteindelijk een stabiel (= niet-radioactief) isotoop van het element lood (²⁰⁶Pb) is bereikt. Deze vervalreeks van uraan naar lood, wordt gegeven in bijgaand schema.

Eén van de vervalproducten in de uraanreeks is het radioactieve edelgas radon (Rn-222). Doordat dit een gas is, kan dit uit de bodem of bouwmaterialen vrijkomen en zich vermengen met de lucht in het gebouw. Voor een nieuwbouwwoning geldt dat ongeveer 70% van de radon uit de bouwmaterialen voortkomt. De buitenlucht en de grond onder de woning (kruipruimte) dragen elk voor ongeveer 15% bij.

Radon zelf niet gevaarlijk - vaste vervalproducten wel
Doordat radon een edelgas is (hecht nergens aan) en daarnaast slecht oplost in lichaamsvloeistoffen, resulteert de inademing van dit gas in een te verwaarlozen stralingsdosis. Radon vervalt echter in de lucht naar een aantal vaste vervalproducten. Deze zijn in het bijgaande schema met donkergeel aangegeven. Deze radioactieve stoffen kunnen al dan niet gehecht aan stofdeeltjes bij inademing in de longen achterblijven en op termijn tot beschadiging van het longweefsel aanleiding geven.

Gammastraling
Bij verval van enkele radionucliden uit de hiervoor genoemde reeks en enkele andere natuurlijke radioactieve stoffen komt soms gammastraling vrij. Dit is in het schema aangegeven met het Griekse symbool voor gamma. Hierdoor heerst in het gebouw een zeker stralingsveld, dat eveneens bijdraagt tot de totale blootstelling aan straling.

De stralingsdosis in een gebouw komt dus voort uit:

1. Blootstelling aan radon en hieruit gevormde vervalproducten
2. Blootstelling aan gammastraling

Figuur 1: Vereenvoudige weergave van de vervalreeks van uraan-238. Per radioactief vervalproduct is de stralingssoort (alfa, beta of gamma) en de halveringstijd aangegeven in jaren (j), dagen (d), uren (u) of seconden (s). De halveringstijd geeft de tijd aan die nodig is om de activiteit van het desbetreffende vervalproduct met de helft te doen verminderen. De voor de stralingsdosis van belang zijnde radonvervalproducten zijn in donkergeel aangegeven.

Hoogte van de stralingsdosis
De hoogte van de stralingsdosis wordt uitgedrukt in de eenheid millisievert. In Nederland bedraagt de stralingsdosis gemiddelde ca. 2,5 millisievert per jaar. Ongeveer de helft hiervan is toe te schrijven aan verblijf in gebouwen. Opgesplitst naar de hiervoor genoemde componenten wordt dit voor radon ingeschat op 30% en voor de externe straling op 15%. Andere bronnen zijn bijvoorbeeld de blootstelling aan kosmische straling (straling uit het heelal) en de stralingsbelasting door medische verrichtingen, zoals röntgenfoto's.

Figuur 2: Bijdragen van diverse bronnen van straling aan de stralingsdosis, die gemiddeld
door 'de Nederlander' wordt ontvangen. De som van de bijdragen is gemiddeld 2,5 mSv per jaar.
Bron gegevens: RIVM.

Gevolgen
De Gezondheidsraad schat dat ten gevolge van de blootstelling aan radon jaarlijks tussen de 100 en 1200 personen in Nederland longkanker krijgen. De beste schatting komt neer op 800 personen.

Radon concentraties in Nederland: laagste in Europa
Gemiddeld over het totale woningenbestand bedraagt de radonconcentratie in Nederland 23 a 24 Bq/m3. In nieuwbouwwoningen is de concentratie echter hoger: ca. 30 Bq/m3. De stijgende trend in de radonconcentratie is ingezet rond 1970 en de voornaamste oorzaak hiervan wordt gezocht in een afname van de ventilatie van de woning. In vergelijking met andere landen is de radonconcentratie in Nederland laag. In België en Duitsland is de gemiddelde concentratie tweemaal zo hoog, in Zwitserland en Noorwegen driemaal en in Finland bijna vijfmaal zo hoog. Het beleid is er op gericht om deze relatief gunstige situatie in Nederland te behouden.

Radonconcentratie in woning fluctueert
De radonconcentratie in een woning is geen vaste waarde maar varieert in de tijd. Dit wordt onder meer veroorzaakt door het temperatuurverschil tussen binnen en buiten, de windsnelheid en windrichting en uiteraard de wijze van ventileren. Om al deze fluctuaties goed te kunnen uitmiddelen meet men vaak de radonconcentratie gedurende een heel jaar. Een periode van drie maanden is voor een meting in een woning echter aanvaardbaar.

Welke maatregelen kan men treffen?
In het algemeen heeft de kruipruimte een hogere radonconcentratie. Voorkomen moet worden dat er direct luchttransport tussen de kruipruimte en de woning kan optreden. Met andere woorden: naden en kieren in de begane grondvloer moeten zoveel mogelijk worden afgedicht. Denk bijvoorbeeld aan een niet goed afsluitend kruipluik, tocht via de meterkast of niet afgedichte leidingdoorvoeren. Ventileren helpt de radonconcentratie in uw woning laag te houden. Bovendien heeft dit als voordeel dat uw woning niet te vochtig wordt (denk aan schimmelvorming).

Meting laten verrichten?
Wanneer u wilt weten hoe hoog de radonconcentratie in uw woning is, kan worden overwogen om een radonmeting in één of meer kamers uit te voeren. De kosten per radonmeter bedragen EUR 55,=. Zodra het bedrag is ontvangen, zult u binnen een maand de bestelde radonmeter(s) per post ontvangen. Tevens is een gebruiksaanwijzing en een adreslabel voor de retourzending ingesloten. Doordat de radonconcentratie kan variëren in de tijd, dient deze minimaal drie maanden op een vaste plek in de door u gewenste ruimte te blijven staan. Na afloop van de meetpereiode zendt u de radonmeter retour en zullen we u binnen enkele weken de resultaten van de meting schriftelijk doen toekomen. Een aanvraagformulier voor radonmeters kunt u op het onderstaande adres verkrijgen of van onze internetsite betrekken, aanvraagformulier hier te downloaden (pdf-file).

NRG/RE
Postbus 9034
6800 ES ARNHEM

telefoon	: 026 - 356 85 55
fax	: 026 - 445 07 87
e-mail	: info.im@nrg.eu
internet	: NRG Radiation & Environment

Figuur 3: Doorsnede van de Radonmeter, te plaatsen op de meetlocatie,
gedurende tenminste drie maanden. Na deze periode retourneert u de meter aan NRG.
 

  
NRG, Postbus 25, NL-1755 ZG Petten, Nederland, Tel +31-224564855, Fax +31-224568912
Informatie: info@nrg.eu - Update 31 augustus 2006