[Overzicht Publieksinfo] > [Medische toepassingen] > [Medical Valley]

Molybdeen en Technetium

Technetium-99m is een radioactieve stof die in elk voor medisch-nucleair onderzoek ingericht ziekenhuis veelvuldig wordt gebruikt. Technetium wordt wel het werkpaard van de nucleaire geneeskunde genoemd. In Europa werden in 1995 met behulp van technetium 6 miljoen diagnoses gesteld. En de groei van de vraag naar dit diagnosticum heeft zich tot in het nieuwe millennium doorgezet.

Technetium is zo populair omdat die stof precies de goede fysische en chemische eigenschappen bezit. De uitgezonden gammastraling heeft de juiste energie om een goede afbeelding te verkrijgen. De stralingsbelasting van de patiënt is zeer laag. Technetium laat zich gemakkelijk binden aan vele verschillende chemische stoffen zodat het voor uiteenlopende diagnoses bruikbaar is. De halveringstijd is 6 uur, lang genoeg om het medisch onderzoek goed uit te voeren en kort genoeg om de patiënt na het onderzoek niet in het ziekenhuis te hoeven houden. Er lijkt maar één nadeel aan technetium te kleven. Kortlevende radioactieve stoffen moeten altijd ergens worden aangemaakt, en hoe krijgt men een stof die na 6 uur al voor de helft verdwenen is iedere dag in elk ziekenhuis?

In de afgeschermde fles bevindt zich molybdeen-99. Het molybdeen (halveringstijd 66 uur) vervalt naar technetium-99m (halveringstijd 6 uur). Dit technetium kan zeer eenvoudig chemisch worden afgescheiden. Het wordt in ziekenhuizen veelvuldig gebruikt voor diagnostische doeleinden. Als een ziekenhuis elke week een verse fles ontvangt, die technetium-`koe' wordt genoemd, kunnen de artsen in dat ziekenhuis op elk moment van de dag, zeven dagen per week, door de koe `te melken' over technetium beschikken.

Hier helpt de natuur een handje. Technetium-99m is het vervalprodukt van molybdeen-99 dat zelf een halveringstijd heeft van 66 uur. En díe halveringstijd laat transport wel toe, zelfs over grote afstanden. Nu resteert nog de vraag: hoe komt men aan molybdeen-99?

Molybdeen-99 komt evenmin als technetium-99m in de natuur voor. Het is een stof die slechts kan ontstaan door kernreacties. Het wordt gevormd bij de splijting van uranium en komt dus voor in `gebruikte' splijtstof. Het isoleren van molybdeen uit gebruikte splijtstof is chemisch gezien niet al te lastig, het probleem schuilt in de straling: de splijtingsprodukten zijn hoogradioactief.

In de `Molybdeen-vleugel' van het Laboratorium voor Sterkradioactieve Objecten zijn twee lijnen van vijf hot-cells opgesteld. Daarin wordt in vijf stappen molybdeen-99 afgescheiden uit `gebruikt' uranium. De tweede lijn is in principe een reservelijn. Continuïteit moet gegarandeerd zijn. Het is van kardinaal belang dat iedere week voldoende molybdeen beschikbaar is voor distributie naar de ziekenhuizen.

Met technetium-99m, de dochter van dat molybdeen, worden dagelijks zo'n 30.000 diagnoses gesteld in de Europese ziekenhuizen.

Het `verse' molybdeen-99 in dit buisje (enkele microgrammen) is goed voor de behandeling van zo'n tienduizend patiënten. Het hoogactieve molybdeen wordt verdeeld over vele honderden `koeien' welke wekelijks naar evenzovele ziekenhuizen in Europa en daarbuiten worden verstuurd. het molybdeen vervalt tot technetium en met het technetium uit één koe worden vele tientallen patiënten gediagnosticeerd.

  
NRG, Postbus 25, NL-1755 ZG Petten, Nederland, Tel +31-224564950, Fax +31-224568912
Informatie: info@nrg.eu
Update 18 juni 2004