[Overzicht Publieksinfo] > [Medische toepassingen] > [Medical Valley]

Wat is nucleaire geneeskunde?

Tot de nucleaire geneeskunde behoren alle (be)handelingen waarbij, voor diagnose of therapie, radioactieve stoffen in het lichaam worden gebracht of gemaakt.

Diagnostica

Hoeveel spierweefsel van het hart is door het infarct aangetast? Hoe goed functioneert de rechternier na dat auto-ongeluk? Het zijn vragen die de nucleaire geneeskunde met grote precisie kan beantwoorden.

Men spuit de patiënt een nucleair farmacon in, een zwak-radioactief preparaat. Verfijnde instrumenten en apparatuur detecteren de straling die in het lichaam wordt uitgezonden, en verwerken de signalen tot beelden. Aan de hand van deze beelden kunnen de gestelde vragen tot in detail worden beantwoord.

Een nucleair farmacon is een fysiologisch actieve drager waaraan een radio-isotoop is gekoppeld. Men kan chemische of biologische dragers maken die een gewenst deel van het lichaam opzoeken. Calcium (kalk) bijvoorbeeld is een bot-`zoeker', en jodium concentreert zich in de schildklier. Het aangekoppelde radio-isotoop zendt de straling uit waardoor het te bestuderen orgaan en het functioneren daarvan `bekeken' kunnen worden.

Straling valt goed te detecteren. Straling die vele malen zwakker is dan de natuurlijke achtergrondstraling kan al gemeten worden. De plaats in de patiënt waar de straling vandaan komt is buitengewoon precies te reconstrueren.

Hierdoor zijn radioactieve preparaten ideaal voor diagnostisch onderzoek.

De linkernier van een baby is vergroot. Dat was al met echografie vastgesteld vóór de geboorte. Met technetium-99m kon een preciese diagnose worden gesteld: een obstructie in de afvoer. De obstructie is operatief verwijderd.
(Met dank aan het Kennemer Gasthuis in Haarlem).

Het is zaak de radioactieve stoffen zo te kiezen en te maken dat ze voldoende straling uitzenden om goed gedetecteerd te kunnen worden in het lichaam, maar niet meer dan dat. De nucleaire farmaca voor diagnose moeten daarom een vrij korte halveringstijd hebben (bij voorkeur tot enkele uren).

Bekende radio-isotopen voor diagnostische doeleinden zijn technetium-99m, gallium-67, indium-111, jodium-123, jodium-131, thallium-201, krypton-81m.

Therapeutica

Na het ontvangen van een grote dosis straling sterft weefsel vrij snel af. Dat aspect van straling kan gebruikt worden om een tumor te bestrijden. De straling kan van een uitwendige bron komen, maar ook van een inwendige bron. Men kan radioactieve bronnetjes via lichaamopeningen, de bloedbaan of operatief naar een tumor brengen en daar laten zitten (dagen tot weken) tot voldoende dosis is afgegeven. Men kan ook een in te slikken of in te spuiten radioactief preparaat gebruiken dat zich in of nabij de tumor zal concentreren. De nucleaire farmaca voor therapie moeten een vrij lange halveringstijd hebben.

Bekende radio-isotopen voor therapeutische doeleinden zijn jodium-131 (in NaI of in metaiodobenzylguanidine, MIBG), fosfor-32, iridium-192, goud-198. Ook radioactieve bronnen die voor plaatselijke bestraling van tumoren in het lichaam tot bij de tumor worden gebracht rekent men tot de nucleaire farmaca. Deze bronnen zijn meestal iridium-192-bronnen.

Palliativa

Een bijzonder therapeutisch gebruik van nucleaire farmaca is die voor pijnbestrijding bij de terminale patiënt met uitgezaaide botkanker. Veel pijn en ontluistering zal hem bij zijn levenseinde bespaard blijven door het inspuiten van rhenium-186, een botzoeker die de zenuwuiteinden in het bot uitschakelt. Ook strontium-89 wordt voor palliatieve doeleinden (pijnbestrijding) gebruikt.

  
NRG, Postbus 25, NL-1755 ZG Petten, Nederland, Tel +31-224564950, Fax +31-224568912
Informatie: info@nrg.eu
Update 18 juni 2004