Maatregelen

• Beschermende en medische maatregelen (zoals schuilen, jodiumprofylaxe en evacuatie)
• Maatregelen betreffende met betrekking tot de landbouw en voedselvoorziening
• Maatregelen betreffende de waterhuishouding en drinkwatervoorziening

Daarbij is er een onderscheid tussen directe maatregelen en indirecte maatregelen. Directe maatregelen hebben voornamelijk betrekking op de nabije omgeving van het incident, indirecte op zowel de nabije omgeving alswel de verder weg gelegen gebieden.

Voor het snel en doelmatig handelen tijdens calamiteiten zijn voor verschillende radiologische situaties interventieniveaus ontwikkeld. De daarbij voorgestelde maatregelen kunnen schadelijke effecten van stralings zo veel mogelijk beperken.

Interventieniveaus zijn hulpmiddelen bij de besluitvorming over de te nemen maatregelen. De niveaus zijn alleen te gebruiken in ongevalssituaties, als overschrijding van reguliere stralingsnormen (dosislimieten) niet is te voorkomen. Ze geven dus niet de toelaatbare niveaus van stralingsbelasting aan.

• Onder het minimum van het interventieniveau zal de maatregel nooit genomen worden.
• Boven het maximum interventieniveau zal de maatregel altijd genomen worden.
• Tussen minimum en maximum van het interventieniveau wordt de maatregel overwogen. Daarbij moet er altijd een rechtvaardiging zijn van de te nemen maatregel. Dit betekent dat de eventuele extra schade die hulpverleners oplopen afgewogen moet worden tegen de met de maatregel bereikte reductie van schade voor de bevolking.

• Directe maatregelen en indirecte maatregelen afgeleid. Dit zijn niveaus ter bescherming van de Nederlandse bevolking tegen de gevolgen van stralingsschade.
• Toelaatbare doses voor hulpverleners.

Directe maatregelen richten zich op het voorkomen van de schadelijke effecten van de (passerende) luchtbesmetting. De maatregelen zijn gericht op het voorkomen van inwendige bestraling (als gevolg van inhalatie van aan luchtstof gebonden radioactieve deeltjes) en uitwendige bestraling. Directe maatregelen hebben voornamelijk betrekking op de directe nabijheid van de ongevalslocatie (tot circa 50 km).

Specifieke directe maatregelen zijn vastgesteld voor de nabije omgeving van de vermogensreactoren. Afhankelijk van het vermogen van de reactor kunnen maatregelenzones (zie: zonering) worden vastgesteld.

In overeenstemming met het buitenland zijn speciaal voor de vermogensreactoren (uit de categorie kerninstallaties) een aantal direct beschermende maatregelen vastgesteld. Afhankelijk van het (elektrisch) vermogen van de reactor zijn maatregelenzones van kracht.

Rampenbestrijdingsplannen dienen te zijn opgesteld door gemeenten die binnen deze zoneringen vallen. Voor gemeenten waar dit niet het geval kan worden volstaan met algemene regels in het rampenbestrijdingsplan.

Deze tabel leidt tot de volgende zonering voor de Nederlandse reactoren en de grensstreken:

1. Dodewaard: 1 reactor (51 MWe), niet meer in bedrijf.
2. Borssele: 1 reactor (452 MWe).
3. Doel (België): 4 reactoren (1045, 924, 412, en 412 MWe); 5 km van Nederlandse grens.
4. Tihange (België): 3 reactoren (1070, 941 en 920 MWe); 40 km van Nederlandse grens.
5. Emsland/Lingen (Duitsland): 1 reactor (1316 MWe); 20 km van Nederlandse grens.

Indirecte maatregelen richten zich voornamelijk op het voorkomen van inwendige bestraling als gevolg van opname van radioactieve stoffen door gewassen en/of dieren die onderdeel uitmaken van de menselijke voedselketen. Deze maatregelen kunnen zowel betrekking hebben op de directe nabijheid van de ongevalslocatie alswel de verder weg gelegen gebieden.

In het algemeen geldt dat het voorkomen van schade voor bevolkingsgroepen en individuen het risico voor hulpverleners acceptabel kan maken. De maximaal toelaatbare doses voor hulpverleners zijn daarom gebaseerd op hun functie tijdens een zich voordoend ongeval. Daarbij is een onderscheid te maken tussen primaire hulpverleners (zoals levensreddend werk of het redden van kostbare goederen) en secundaire hulpverleners (zoals het besturen van voertuigen of het uitvoeren van metingen).

Primaire hulpverlening waarbij dosis hoger dan 100 mSv kan worden ontvangen gebeurt alleen op basis van vrijwilligheid en na voorlichting van de risico's. Belangrijkste punt van zorg is daarbij de effectieve dosis als gevolg van uitwendige bestraling en inhalatie en de huiddosis.

Slechts in zeer speciale gevallen mogen de genoemde grenswaarden worden overschreden. Dit mag alleen na advies en onder begeleiding van een hoger opgeleide stralingsdeskundige. Besmettingscontrole en ontsmettingsmaatregelen zijn daarbij noodzakelijk.

back to top of page