NRG en nucleair in het nieuws	Krantenartikelen

Zoeken in NRG krantenartikelen Een uranium-sprookje van duizend-en-één-nacht Volkskrant Door: Martijn van Calmthout 28 januari 2006   Kerntechnologie: Het Iraanse verrijkingsprogramma lijkt voorlopig in de eerste stap al vastgelopen. Een Uranium-sprookje van duizend-en-één nacht. Het openen van een verrijkingsfabriek in Natanz is Iraanse bluf, denken experts. De grondstof uit Isfahan is namelijk rommel. Op de persafdeling van het atoomagentschap van het IAEA in Wenen wordt de kwestie als een hete aardappel rondgeschoven. Klopt, was de vraag, het verhaal dat op 13 januari in het weekblad Science stond over de omstreden uraniumverrijking in Iran? Over dat de omzettingsfabriek in Isfahan uranium-hexafluoride produceert dat helemaal niet geschikt is voor verrijking? Zeker niet voor verrijking tot wapenzuiver uranium? Uiteindelijk is het perswoordvoerder Peter Rickwood die wel wil praten. Of eigenlijk: alleen zeggen dat hij niet kan praten. Hij gaat geen staflid in Wenen op dit moment zover krijgen met de pers te praten over Iran, weet hij zeker. Ook niet voor een achtergrondgesprek. Omdat komende donderdag 2 februari de lAEA-board weer over de nucleaire activiteiten van Teheran vergadert. Op de agenda het laatste Iraanse wapenfeit: het verbreken van de zegels op de verrijkingsfabriek met ultracentrifuges in Natanz. En de vraag of daar sancties op moeten staan. Het enige wat hij wel bevestigen wil, is dat de betreffende verslaggever van Science, Richard Stone, geen onbekende is bij het agentschap in Wenen. 'Zijn verhalen zijn doorgaans betrouwbaar.' Dat lijkt toch een verkapte bevestiging en daar hoort op zijn beurt 'in Bonn journalist Mark Hibbs hoorbaar van op. Hibbs is redacteur van Platt's NuclearFuel, een vakblad met gezag over en voor de kernindustrie. Hij was het die vorig jaar nazomer, op basis van diplomatieke bronnen in Irak en Wenen, als eerste het nieuws bracht over het falen van de installatie in Isfahan. 'Het IAEA werkte aan de kwestie maar heeft onze scoop tot nog toe nooit willen bevestigen', zegt hij. Hibbs schatte in een reeks artikelen in NuclearFuel dat de problemen gemakkelijk een paar jaar vertraging konden betekenen yoor een Iraans verrijkingsprogramma. De ferme taal uit Teheran moet in dat perspectief worden bezien, zegt hij nog steeds. 'Maar alleen het IAEA kan weten hoe de stand van zaken nu is. Zij'zitten er het dichtst met hun neus bovenop.' Bommen De Iraniërs heropenden in augustus 2005 de in 1997 naar Chinees model gebouwde verwerkingsfabriek in Isfahan, na een vrijwillige pas op de plaats van enkele jaren. Het IAEA, dat de fabriek inspecteert, protesteerde. Het haalde niks uit, ook al omdat Iran het non-proliferatieverdrag heeft getekend en zegt kernenergie voor zuiver vreedzame doelen na te streven. In die situatie is verrijking, mits in openheid, niet verboden. 'Alleen hoef je voor een kernenergieprogramma helemaal zelf niet te kunnen verrijken', zegt André Versteegh, hoofd van de nucleaire tak NRG van ECN in Petten. 'Hun infrastructuur slaat alleen ergens op in een militaire context. Of politiek. Het gaat om bommen, dat is helder.' "Nu stoppen zou geweldig gezichtsverlies voor Teheran zijn" Er werd sinds augustus 2005 in Isfahan, onder de neus van inspecteurs van het IAEA en met triomfantelijke demonstraties voor de poort, zeker 35 ton uraniumerts verwerkt tot een grondstof voor de eigenlijke verrijking. In dat proces wordt uraniumoxide (U3O8) stapgewijs chemisch omgezet in gasvormige fluorverbindingen van uranium. Uraniumhexafluoride UF6, is de grondstof voor ultracentrifuges, waarover Iran in Natanz al beschikt. Het werkt aan een hele ondergrondse verrijkingsfabriek met vijftigduizend eenheden. Het gas bevat zowel hexafluorides van U235 als het iets zwaardere U-238, dat niet splijtbaar is. In ultracentrifuges worden daarna de zware gasmoleculen iets eerder naar buiten geslingerd dan de lichte en zodoende stijgt het U-235 gehalte in het achterblijvende gas een fractie. Door het proces eindeloos te herhalen kunnen de vereiste hogere verrijkingsgraden worden bereikt. Pakweg 4 procent voor kernbrandstof. Voor kernwapens minimaal 20 procent. Voorwaarde voor dat tijdrovende proces, dat onder meer bij Urenco in Almelo is vervolmaakt, is dat er twee componenten in het gas aanwezig zijn. En dat, schreef Hibbs vorig jaar in zijn onthullingen, blijkt een probleem in Isfahan. In de uraniumhexafluoride die daar tussen augustus en november werd geproduceerd, zaten verontreinigingen. Dat waren behalve uranium-zuurstof-fluorverbindingen, ook de fluorides van een ander metaal, molybdeen (Mo) dat nu eenmaal van nature vóórkomt in uraniumafzettingen. Zolang die derde, nog lichtere hexafluoride ook in het gas zat, was er niets mee te beginnen. De hele trapsgewijze verrijkingsstrategie werkt met drie componenten hooguit voor de lage verrijkingsgraden die genoeg zijn voor kernbrandstof. Maar zeker niet voor wapenzuiver uranium. 'Het Iraanse UF6 is crap, zei een diplomaat vorig najaar al tegen persbureau Reuters. Dat lijkt haast een natuurlijke garantie voor vreedzame intenties in het Iraanse nucleaire programma, maar de Iraniërs blijken wel degelijk vastbesloten het probleem op te lossen. Uit uitlatingen in de pers van het hoofd van het Iraanse nucleaire programma was eerder op te maken dat China al in 1998 weigerde hem bij te staan in het oplossen van het netelige probleem. De Chinezen kampten er zelf ook ooit mee. Tot de Russen ze het klappen van de zweep leerden. Deskundigen twijfelen er niet aan dat Iraanse kernwetenschappers het probleem uiteindelijk ook zelf kunnen oplossen, via extra chemische zuivering van het erts of het gas. Maar dat gaat tijd kosten. Maanden, aldus de scherpste schatting. Jaren volgens anderen. Intussen is Isfahan nog steeds in bedrijf, volgens Science zonder dat iemand zich echt om de kwaliteit van het product bekommert. 'Stoppen zou geweldig gezichtsverlies voor Teheran zijn', zei een westerse diplomaat deze week. 'Politiek is het echte probleem.'

NRG, PO Box 25, NL-1755 ZG Petten, Netherlands, Tel +31-224564080, Fax +31-224563912 Informatie: info@nrg-nl.com Update 28 januari 2006