NRG en nucleair in het nieuws	Krantenartikelen

Zoeken in NRG krantenartikelen Kernenergie beleeft wereldwijd een renaissance Volkskrant Door: Xander van Uffelen/Micheal Persson 7 januari 2006   Achtergrond: Stijgende prijzen van fossiele brandstoffen, zorgen over energie-afhankelijkheid en de wil het klimaat te beschermen zetten kernenergie weer op de agenda De gasruzie tussen Rusland en Oekraïne maakt kerncentrales weer bespreekbaar. De bouwplannen staan vooralsnog alleen op papier.'De VS zijn de testcase voor kernenergie.' Van onze verslaggever Xander van Uffelen AMSTERDAM Een dag voor oudjaar had de Amerikaanse toezichthouder voor kernenergie een fijn bericht voor het Britse Westinghouse Electric in petto. De autoriteit gaf op 30 december een certificaat uit voor een kernreactor van het prototype AP1000. Met dit overheidsbriefje in de hand kunnen energiebedrijven via een snellere juridische procedure een vergunning krijgen voor de bouw van nieuwe kerncentrales met de technologie van Westinghouse. 'Een certificaat is een belangrijke stap voor de bouw van'nieuwe kerncentrales', zegt directeur André Versteegh van Nuclear Research & consultancy Group (NRG) uit Petten. 'Het beperkt vertraging bij de bouwvergunning of de bouw van een kerncentrale. Dat reduceert financiële risico's voor investeerders.' Na een periode van dertig jaar beginnen energiebedrijven in de Verenigde Staten behoedzaam aan de voorbereidingen voor de bouw van nieuwe centrales. In totaal zijn er voor dertien kerncentrales aanvragen ingediend, blijkt uit gegevens van de World Nuclear Association (WNA) van begin januari. Dat zijn er al weer twee meer dan tijdens de laatste telling van WNA uit november 2005. Het Amerikaanse energiebedrijf Entergy is bijvoorbeeld op drie locaties bezig met vergunningen, zegt woordvoerder Carl Crawford. 'Wij hebben een vooraanstaande positie in de VS bij de bouw van nieuwe kerncentrales, maar we hebben nog geen definitieve investeringsbeslissing genomen.' In Europa is de massale bouw van nieuwe kerncentrales nog niet nabij. Maar het onderwerp is de afgelopen maanden wel in een rap tempo bespreekbaar geworden. Nadat Groot-Brittannië transformeerde van exporteur naar importeur van gas, en zwengelde premier Blair de discussie over kernenergie aan. In Nederland brak oud-premier Ruud Lubbers een lans voor atoomstroom. En door de recente gasrel tussen Rusland en Oekraïne is het besef doorgedrongen dat Europa steeds afhankelijker wordt van gasleveranties uit instabiele landen. Kernenergie dient zich aan als alternatief. De wereldwijde revival van kernenergie steunt op drie pijlers. Opwekking van kernenergie is goedkoop in vergelijking met stroom opgewekt met kolen of gas. Kernenergie beperkt de afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers. En aangezien kernenergie geen uitstoot van CO2 geeft, zijn centrales een snelle manier om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. De drie voordelen lijken in het politieke debat zwaarder te wegen dan de nadelen die aan kernenergie zijn verbonden. 'Er is duidelijk een renaissance van kernenergie', zegt woordvoerder Charles Hufnagel van Areva, de Franse bouwer van kerncentrales. 'Dit komt door de nieuwe realiteit: stijgende prijzen van fossiele brandstoffen, zorgen over energieafhankelijkheid en de wil het klimaat te beschermen.' Tot een toename van kernenergie heeft deze openbare discussie nog niet geleid. Sterker nog, binnen de Europese Unie zullen bij ongewijzigd beleid vooral centrales worden gesloten, zegt strategiedirecteur Noé van Hulst van het Internationale Energie Agentschap (IEA) uit Parijs. 'In landen als Duitsland, België en Zweden gebeurt de sluiting vooral op politieke gronden.' Aangezien de vraag naar energie wel blijft stijgen, neemt het aandeel van kernenergie snel af, voorspelt de IEA. Wereldwijd zakt de bijdrage van kerncentrales bij stroomopwekking van 18 procent naar circa 12 procent in 2030. In de Europese Unie is sprake van een halvering van 37 procent naar 18 procent in 2030. In Azië, Zuid-Afrika en sommige landen in Oost-Europa is wel sprake ke van een toename van kerncentrales. In India zijn acht kernreactoren in aanbouw en liggen 24 ontwerpen op de tekentafel. China bouwt twee reactoren, en denkt na over nog eens 28 nieuwe centrales. 'In sterk groeiende economieën met behoefte aan energie, tellen de voordelen van kernenergie zwaarder bij het besluit om te bouwen', zegt Versteegh van NRG. De lage kostprijs van kernenergie is een belangrijk pluspunt, zegt Versteegh. 'Bij gascentrales bepaalt de grondstof voor meer dan 50 procent de kostprijs; uranium telt voor slechts 3 procent mee in de prijs. Kernenergie is daardoor relatief ongevoelig voor prijsstijgingen van grondstoffen.' Door de prijsstijgingen van olie en gas van de afgelopen jaren, is kernenergie een stuk goedkoper, zeker als de stroom afkomstig is uit bestaande centrales waarvan de investeringskosten al zijn afgeschreven. In de VS bedroeg de kostprijs voor kernenergie in 2004 1,77 dollar per megawattuur, aldus woordvoerder Craig Nesbit van Exelon Nuclear uit Illinois. Dat is goedkoper dan kolen (1,86 dollar), olie (5,57 dollar) en aardgas (5,87 dollar). Daar staat tegenover dat de investeringskosten van een nieuwe kerncentrale erg hoog zijn. De nieuwe centrale die in Finland wordt gebouwd, kost drie miljard euro. Bij het prijsvoordeel van kerncentrales kan je wel vraagtekens zetten, zegt Stephan Slingerland van het energie-instituut van Clingendael. 'Overheden staan vaak garant voor verzekeringspolissen, die anders niet afgesloten kunnen worden en moeten opdraaien voor schade mocht zich een ramp voordoen. Deze kosten worden veelal niet meegerekend.' Ook kosten voor opslag van kernafval worden niet volledig doorberekend, meent Femke Bartels van Greenpeace. 'Daar komt bij dat in Europa in dertig jaar voor 60 miljard euro aan subsidie is gegeven aan ontwikkeling en onderzoek naar kernenergie.' Greenpeace is tegen de bouw van nieuwe centrales vanwege de problemen met veiligheid en afval. Over de rekensom voor de kostprijs van kernenergie, valt enorm te bakkeleien, constateert Slingerland. 'Je moet je ook afvragen of gezien de belangrijke rol van de overheid, bij kernenergie wel sprake is van een vrije markt en een vrije prijsvorming.' Kernenergie heeft als extra voordeel dat minder energiebronnen ingekocht moeten worden in instabiele regio's. Waar het Midden-Oosten, Noord-Afrika en Rusland de hofleveranciers zijn voor olie en gas, komt uranium - de grondstof voor kernenergie - uit meer stabiele landen als Australië en Canada. Aangezien in Europa gas- en olievoorraden gestaag opraken, zal de import van fossiele brandstoffen stijgen om aan de energievraag te voldoen. 'Afnemende voorzieningszekerheid bij olie en gas is voor overheden zeer Onaantrekkelijk', zegt Van Hulst. Volgens Greenpeace moeten overheden zich niet blindstaren op de vrijheid die uranium biedt. 'Het is net alsof kernenergie geen brandstoffen gebruikt en import niet meer nodig is', zegt Bartels. 'Uranium is bovendien net als olie en gas niet onuitputtelijk.' De bijdrage van kernenergie voor beperking van uitstoot van broeikasgassen - die volgens wetenschappers de opwarming van de aarde verklaart - is de derde troefkaart. 'Hoewel kernenergie niet bedacht is om het klimaatprobleem te verhelpen, ziet een groeiende groep in dat kernenergie een rol moet spelen bij de oplossing van het CO2-probleem', zegt Hufnagel van het Franse Areva. De energiebedrijven benadrukken vooral dat de prijs van kooldioxide (CO2) moet meewegen bij het vaststellen van de kostprijs van energie. Craig Nesbit van Exelon: 'Uiteindelijk zijn marktcondities zoals kostprijs, de vraag naar energie en de concurrentie van alternatieve brandstoffen - de belangrijkste drijfveer om al dan niet een kerncentrale te bouwen.' In een vrije markt zijn de hoge kapitaallasten en lange terugverdientijden wel een belangrijke barrière voor de bouw van kerncentrales, zegt Van Hulst. In Finland, een van de weinige landen in de westerse wereld waar al een nieuwe centrale wordt gebouwd, zijn de risico's gedeeld door zowel producenten als industriële afnemers. In de Verenigde Staten vormen bedrijven consortia om de hordes te nemen. 'De vraag is of bedrijven de hoge -kosten durven te dragen', zegt Van Hulst. 'Krijgen ze de financiering rond en is er voldoende zekerheid om te investeren? De bouw van nieuwe centrales in de VS zijn een grote testcase voor de toekomst van kernenergie.' De eeuwige vraagtekens rond kernenergie •Het duurt 240 duizend jaar voordat nucleair afval weer onschadelijk wordt geacht (dan zit het op hetzelfde stralingsniveau als uraniumerts, de grondstof van kerncentrales). Het afval bevat radioactieve stoffen die met name bij consumptie zeer schadelijk zijn. • Door opwerking (concentratie) kan de afvalberg met 96 procent worden verkleind. Een kerncentrale als Borssele produceert daardoor slechts enkele kubieke meters afval per jaar. Dat wordt in glas verpakt voor honderd jaar in beton opgeslagen. Wat er de andere 239.900 jaar mee gaat gebeuren is nog onduidelijk. • De meeste deskundigen denken dat opslag in stabiele aardlagen op de lange termijn de beste oplossing is. In Nederland lijken ondergrondse zoutlagen het meest geschikt. In de Verenigde Staten wordt de Yucca Mountain in de staat Nevada, met tunnels klaargemaakt voor de opslag van het afval. Er blijven echter twijfels over mogelijke aardbevingen en stromingen van het grondwater, waardoor het opgeslagen afval naar buiten zou kunnen lekken. De vraag is of volgende generaties wel met deze mogelijke problemen mogen worden opgezadeld. • Opwerking verkleint weliswaar de afvalberg, maar brengt andere problemen met zich mee. Land en zee rond de opwerkingsfabriekên als La Haguê in Frankrijk en Sellafield in Engeland zijn zwaar radioactief vervuild. • Bovendien genereert opwerking puur plutonium. Dat kan weliswaar in sommige centrales als brandstof worden bijgemengd, maar is dat vanwege de prijs niet aantrekkelijk. Daardoor zijn er aanzienlijke plutoniumvoorraden; een aantrekkelijke splijtstof voor terroristen. •Westerse centrales zijn niet inherent onveilig, zoals vaak wordt beweerd. Een gedeeltelijke meltdown als in Tsjernobyl in 1986 zou hier niet kunnen plaatsvinden omdat de kettingreactie automatisch wordt stopgezet Overigens is het aantal stralingsdoden ten gevolge van Tsjernobyl beperkt gebleven tot ongeveer vijftig, blijkt uit recent onderzoek. • Wel zou een kerncentrale doelwit kunnen worden van terroristen. Onduidelijk is wat ze zouden kunnen aanrichten, maar de psychologische effecten van een aanslag zouden zeker zo groot zijn als de fysieke. Michael Persson

NRG, PO Box 25, NL-1755 ZG Petten, Netherlands, Tel +31-224564080, Fax +31-224563912 Informatie: info@nrg-nl.com Update 7 januari 2006