|
Ex-premier Ruud Lubbers is om: het is tijd om weer kerncentrales te bouwen,
ook in Nederland. Wat hem betreft kan de nucleaire renaissance beginnen
Simon Rozendaal in Parijs
Ruud Lubbers is eregast in Versailles. Op de European Nuclear Conference,
dit keer op een steenworp afstand van het paleis van de Zonnekoning, wordt
Lubbers alom met egards behandeld. De voormalige minister-president
van Nederland en Hoge Commissaris voor het Vluchtelingenbeleid is immers
tot de nucleaire familie toegetreden. Sinds enkele maanden is Lubbers
voorzitter van de raad van toezicht van het Nederland (ECN) plus dochterondememing
NRG, dat de kernreactor in Petten beheert. Door de hernieuwde kenmsmaking
met kernenergie is Lubbers om. De man die in 2000 een handvest over de toekomst
van de aarde aan de Vereerder dit jaar een lezing over duurzaamheid hield
op een popfestival, en mede om die reden in de Volkskrant de 'Bono van de
lage landen' werd genoemd, wil dat Nederland weer De verklaring voor
deze ogenschijnlijke tegenstrijdig heid is simpel: Lubbers beschouwt
kernenergie als duurzaam. Op de terugweg van Versailles naar het Parijse
Gare du Nord licht hij in de dienstwagen van de Nederlandse ambassadeur
te Parijs dat standpunt toe. 'In de eerste plaats is kernenergie veel
veiliger geworden. Er is op dat gebied een grote vooruitgang geboekt.
Er komen nu reactoren van een nieuwe generatie aan die, zoals dat heet,
intrinsiek veilig zijn. Dat betekent dat er door menselijke factoren
geen rampen meer kunnen ontstaan.' Ook op het terrein van het kernafval
is er veel progressie. 'We slagen erin om steeds meer van het kernafval
te recyclen. Daardoor hoeft er minder te worden opgeslagen.' Ook kan
dat afval tegenwoordig, zoals in de bunker van Covra in Borssele, minstens
een jaar of honderd veilig worden bewaard. 'In de jaren zeventig doken
er nog wel eens vaatjes met radioactief afval in de Noordzee op. Die tijd
is voorbij. De Covra toont aan dat we tegenwoordig beschaafd met kernafval
omgaan, binnen een gesloten systeem. Ik ben er zelf wezen kijken. Werkelijk
een heel goed systeem.' Daarom verdient kernenergie tegenwoordig langzaam
maar zeker het predikaat 'duurzaam'. 'Mijn goede vriendin Gro Harlem
Brundtiand heeft toen ze premier van Noorwegen was het begrip "duurzame
ontwikkeling" geïntroduceerd. Daarmee bedoelde ze een economische
ontwikkeling die niet ten koste gaat van toekomstige generaties. In
eerste instantie is dat zo geïnterpreteerd dat het alleen maar om windmolens
en zo zou mogen gaan. Dat heeft Gro nooit zo bedoeld. Ook daarom denk ik
dat we bezig zijn om kernenergie duurzaam te maken.'
Roerige jaren.
Ruud Lubbers heeft iets met kernenergie. Zijn hele politieke
loopbaan komt hij, of hij wil of niet, deze allengs omstreden geraakte
vorm van energieopwekking tegen. Dat begon al in 1973, toen de jonge CDA-econoom
en zakenman minister van Economische Zaken werd in het roemruchte kabinet-Den
Uyl. De toenmalige regering wilde drie nieuwe kerncentrales bouwen,
naast de twee die Nederland al had (Borssele en Dodewaard - de laatste
is inmiddels gesloten). Echter, juist in die roerige jaren werd kernenergie
voor milieugroepen een steen des aanstoots. In de media van de jaren zeventig
is Ruud Lubbers afgeschilderd als de man die het Nederlandse volk drie
kerncentrales door de -strot wilde duwen. De werkelijkheid is volgens
hem anders. 'Ik trof als minister het plan aan van mijn voorganger, Harry
Langman, om veel meer kerncentrales te bouwen. Langman wilde dat Nederland
dezelfde kant opging als Frankrijk en België, en een groot deel van
de elektriciteitsvoorziening uit kernenergie laten komen. Daar was
ik niet voor.' Het plan om maar drie kerncentrales te bouwen, was volgens
Lubbers onderdeel van een strategie om kernenergie juist af te remmen.
Lubbers bouwde ook de Nederlandse bijdrage aan de snelle kweekreactor
in het Duitse Kalkar (inmiddels een pretpark) af en verbreedde de missie
van het Reactor Centrum Nederland in Petten tot Energieonderzoek Centrum
Nederland, ECN. De drie kerncentrales zijn er nooit gekomen, laat staan
dat Nederland dezelfde kant is opgegaan als Frankrijk en België. Dat
kan vandaag de dag als een verkeerde beslissing worden gekwalificeerd.
Zo maakte de Franse overheid op de nucleaire conferentie in Versailles
bekend dat het land jaarlijks 5 tot 6 miljard euro verdient met de export
van nucleaire technologie en elektriciteit (onder andere naar Nederland)
en dat de 59 kerncentrales jaarlijks ook nog eens 25 tot 30 miljard euro
aan aardolie of aardgas uitsparen. Dat is geld waar ook minister Zalm
van Financiën blij mee zou zijn. Met andere woorden: was het wel zo verstandig
van Ruud Lubbers om in de jaren zeventig kernenergie af te remmen? l 'Daar
heb ik geen illfeelings over. Ik vind het nog steeds juist dat indertijd
een adempauze is genomen. Bovendien, ook als ik erin was geslaagd om die
drie kerncentrales te bouwen, had Nederland maar 25 procent van zijn
stroom nucleair opgewekt. Ook daarmee zouden we nog steeds onder het
Europese gemiddelde van 35 procent zitten.' Ruud Lubbers slaagde er
destijds niet in om de drie kerncentrales door het kabinetDen Uyl en een
steeds linkser en opstandiger wordende Tweede Kamer te loodsen. 'Ik
heb dat niet getrokken. De PvdA was verdeeld, de PPR (later opgegaan in
GroenLinks) tegen.' Toen in 1979 een kernramp dreigde bij het Amerikaanse
Harrisburg (achteraf een storm in een glas water) leek het lot van kernenergie
bezegeld. Over en sluiten. In de jaren tachtig werd Lubbers minister-president
van twee kabinetten. In die periode stak kernenergie weer voorzichtig
de kop op. 'Tijdens Lubbers-I kwam minister Pieter Winsemius van Milieu
met het plan om kernenergie nieuw leven in te blazen.' Het aloude idee
van Lubbers om drie kerncentrales te bouwen, werd afgestort en kreeg
een concrete invulling: eentje bij Borssele (naast de bestaande kerncentrale),
een bij Delfzijl en een op de Maasvlakte bij Rotterdam. Op de avond dat
de champagnekurken in de Nederlandse nucleaire wereld knallen, ontploft
de kerncentrale van Tsjernobyl, in de voormalige Sovjet-Unie. De kans
dat er in Nederland nieuwe kerncentrales zouden worden gebouwd, leek
definitief verkeken. Maar kernenergie is hardnekkig. De afgelopen
jaren komt kernenergie voor de tweede keer terug op de Nederlandse politieke
agenda. Deels omdat nucleaire stroom verreweg de goedkoopste vorm van
elektriciteit is, deels vanwege de stijgende olieprijzen, deels vanwege
het Kyoto-verdrag. Allerlei westerse landen hebben zich in het kader
van plicht om de uitstoot van de zogenoemde broeikasgassen terug te brengen
en komen al doende tot het inzicht dat kernenergie in dit verband de aantrekkelijkste
oplossing Dit alles verklaart ook dat Ruud Lubbers opnieuw voor kernenergie
is. Hij staat een mix voor van energiebesparing, hernieuwbare energie
(wind en zon), schoon fossiel plus kernenergie. Op de vraag hoeveel kerncentrales
Nederland zou moeten bouwen, wil hij niet ingaan. 'Ik ben er nog niet helemaal
uit, maar ik vind wel dat we er in Nederland ontspannen over moeten kunnen
praten.' Kernenergie mag van Lubbers, zo langzamerhand duurzaam gaan
heten. Wel moet er op het gebied van de waarborgen tegen proliferatie
(verspreiding van kernwapens) nog het een en ander gebeuren. In dat verband
liet de affaire-Khan zijn sporen na. In de tijd dat Lubbers als minister
van Economische Zaken verantwoorrijking van het internationale bedrijf
Urenco, waar ook de Nederlandse staat een belang in had, kreeg de Pakistaanse
spion Abdel Khan allerlei nucleaire geheimen van Urenco in handen. Op
basis daarvan hebben Pakistan en vermoedelijk ook NoordKorea de beschikking
gekregen over kernbommen. Lubbers is trots hoe Urenco, dat 20 procent
van de wereldmarkt voor uranium bestrijkt, zich heeft ontwikkeld, maar
vindt op basis van de affaire-Khan wel dat de opmars van kernenergie gepaard
moet gaan met een sterkere controle door de Verenigde Naties, het door
'mijn goede vriend' El Baradei geleide Internationaal Atoomenergie
Agentschap. 'Eigenlijk zou elke kerncentrale in de wereld en elk stukje
uranium onder supranationale controle moeten komen. Dan staat het licht
echt op groen voor een nucleaire renaissance. Waarom Elsevie voor kernenergie
is: www-elseviennl/kernenergie
ELSEVIER 31 DECEMBER 2005 •
|