|
De energievoorziening van Europa wordt afhankelijker van Russisch gas. Dat leidt tot een herwaardering van kernenergie ..
ATHENE - Energiebedrijf Eneco organiseerde afgelopen vrijdag een congres in Athene. Onder leiding van programmamaker Jack Spijkerman discussieerden economen, politici en hoogleraren over de toekomst van de energiesector.
Noé van Hulst van het in Parijs gevestigde Internationaal Energie Agentschap (IEA) trapte het congres af met de stelling dat het Europese energiepark sterk verouderd is en dat de helft van de elektriciteitscentrales voor 2030 moet worden vervangen. De investeringsbehoefte tot 2030 bedraagt $ 2100 mrd. Naast 'hernieuwbare energie' (windmolens) gaan vooral gasgestookte centrales meer de overhand krijgen. Het aandeel van gascentrales loopt op van 16% (2000) naar 40% (2030). Kolencentrales staan onder druk. Dat levert volgens Van Hulst een probleem op. Nederland heeft voldoende gasreserves, maar andere landen zullen sterk afhankelijk worden van grote gasproducenten uit het Midden-Oosten en Rusland.
Vooral de Russische monopolist Gazprom speelt een sleutelrol. 'De vraag is of Rusland aan die groeiende vraag gaat voldoen. De vier grootste gasvelden van Gazprom hebben hun piek allemaal al gehad.' Tot 2030 moet er $ 330 mrd in geïnvesteerd worden om aan de vraag te kunnen voldoen. Dat vergt hervormingen van de Russische gassector. 'Maar daarop is geen enkel vooruitzicht. Sterker nog, de macht van Gazprom wordt alleen maar groter.'
Het westen zal zich gaan afvragen of het wel afhankelijk wil worden van een Russisch monopolie. 'Duitsland wil dat bijvoorbeeld niet', weet Van Hulst. Als oplossing kunnen landen terugvalcapaciteit (kolencentrales) instandhouden of centrales zodanig uitvoeren dat ze op meerdere brandstoffen werken. 'Maar er komt ook een herwaardering van kolencentrales en kernenergie.'
Oud-CDA-europarlementariër Wim van Velzen gaat een stap verder: 'Laten we nou gewoon een kerncentrale bouwen op de Maasvlakte. Ik ben benieuwd naar de discussie.' Van Velzen wijst erop dat de winning van olie en gas 'eindig' is. Voor de levering van gas is Europa afhankelijk van landen die 'politiek niet het toonbeeld van stabiliteit zijn'. 'China gaat 68 kerncentrales bouwen. Frankrijk gaat veel kerncentrales vervangen door nieuwe. Kernenergie zit nu misschien in een neergaande fase, maar zal snel weer terugkomen', voorspelt Van Velzen, op dit moment verbonden aan adviesbureau Akin Gump.
Als hoogleraar corporate communicatie Cees van Riel stelt dat er, in tegenstelling tot het verleden, draagvlak in de maatschappij is voor kernenergie , schiet de neutrale dagvoorzitter Spijkerman even uit zijn rol. 'Als er écht sprake is van kernenergie , zal er zeker protest komen. Ik ben dan in ieder geval bij de demonstraties in Dodewaard!' Welke centrales er ook gebouwd gaan worden, de financiering ervan is sinds de liberalisering moeilijk. Energieconcerns zijn geen staatsbedrijven meer met overheidsbudgetten, maar moeten een beroep doen op de kapitaalmarkt, die een bepaald rendement eist.
Ondanks de krappe reservecapaciteit en de oplopende prijzen zijn energiebedrijven huiverig om te investeren. Dat komt volgens Van Hulst van het IEA omdat er grote onzekerheden zijn over de toekomst van het Kyotoverdrag en omdat nog onbekend is hoe de aanstaande handel in CO2-emissies gaat uitpakken. 'Je kunt nu wel een nieuwe kolencentrale bouwen, maar welke prijs komt er straks op CO2-emissies te staan?'
Dat brengt de discussie bij het pijnpunt van de energiebedrijven: het voornemen van minister Brinkhorst van EZ om de energiebedrijven te splitsen in een commercieel en een netwerkbedrijf. Als Eneco zijn netwerk moet afstoten, zal dat de balans sterk aantasten, stelt Hans ten Berge, lid van de raad van bestuur van Eneco. Zonder het kapitaalsintensieve netwerk is Eneco onvoldoende kredietwaardig om kapitaal voor een nieuwe centrale aan te trekken. 'Geen bank die dat financiert', stelt Ten Berge.
Maar de sector heeft hoop. Jurist Fred de Hosson van Baker & McKenzie zegt dat het beleidsvoornemen van EZ op juridische problemen gaat stuiten: 'Het is in strijd met een grondbeginsel van de Europese Unie, namelijk het vrije verkeer van kapitaal.'
|