|
KERNENERGIE Omstreeks 2015 moet de hogefluxreactor (HFR) in Petten
plaatsmaken voor een nieuwe onderzoeksreactor. Deze moet een belangrijke
rol gaan spelen in zowel het nucleair onderzoek als in de productie van
isotopen.
Petten - Hoewel de huidige reactor volgens NRG nog in goede staat verkeert,
zal over een jaar of tien de hogefluxreactor (HFR) in Petten toch uit bedrijf
moeten gaan. 'De HFR ging in 1961 in bedrijf en is in 2015 dus ruim vijftig
jaar oud', zegt ir. H. Bergmans, adviseur van NRG, het nucleaire samenwerkingsverband
tussen KEMA en ECN. 'Nergens in de wereld zijn onderzoeksreactoren zo
lang in bedrijf.' NRG-directeur ir. A.M. Versteegh vult aan: 'De reactor
verkeert nog in prima staat, maar er komt natuurlijk een keer een eind
aan de levensduur. We hebben in 1984 het reactorvat vervangen en toen
bleek de verbrossing erg mee te vallen. Ook zijn zaken als de instrumentatie
en het besturingsystemen in de loop der jaren aangepast. Maar dat houdt
een keer op, een oude auto kun je ook niet eindeloos blijven opknappen.'
Deze reactor is destijds ontworpen om materiaalonderzoek te doen. Naast
dit onderzoek is nu ook de isotopenproductie heel belangrijk geworden.
'De HFR produceert momenteel zestig procent van alle medische isotopen
in Europa, voornamelijk molybdeen-99, iridium-192 en jodium-131.'
Vandaar dat NRG sinds vorig jaar bezig is met het ontwikkelen van een nieuwe
onderzoeksreactor die rond 2015 in bedrijf kan gaan. 'We hopen eind dit
jaar de offertes te gaan aanvragen.' NRG is als exploitant slechts een
van de betrokken partijen, want de HFR is eigendom van de Europese Commissie
(GCO). Versteegh: 'In 2001 heeft de Europese Unie een strategisch plan
opgesteld over de toekomst van de nucleaire infrastructuur in Europa.
Daaruit volgt staat dat er in de EU plaats is voor minimaal drie onderzoeksreactoren,
waarmee Europa ook in de toekomst zelfstandig nucleair onderzoek kan
blijven uitvoeren.' Dit zijn de Jules Horowitz-reactor van 100 MWth
in Cadarache (Frankrijk), de Myhrra-reactor van 30 MWth in Mol (België)
en de opvolger van de HFR. De Franse reactor is bedoeld voor wetenschappelijk
onderzoek, terwijl de Myhrra-reactor zich zal concentreren op transmutatieonderzoek,
de omzetting van langlevende in kortlevende splijtingsproducten.
Myhrra zal snelle neutronen produceren via een externe bron. De HFR-II
zal zich voor 70 procent richten op de productie van medische isotopen,
en voor de overige dertig procent op materiaal- en splijtstofonderzoek.
De nieuwe reactor in Petten zal volgens Versteegh en Bergmans waarschijnlijk
tussen de 200 en 250 miljoen euro kosten, afhankelijk van het ontwerp.
Versteegh: 'Het vermogen kan beperkt blijven tot 25 a 30 MWth in plaats
van de huidige 45 MWth, hoewel de isotopenproductie minimaal hetzelfde
zal blijven. Dat denken we te kunnen bereiken met betere splijtstofelementen
op basis van molybdeen (meer splijtstof in dezelfde matrix), nieuwe
materialen en een efficiënte indeling van de reactor, inclusief de
bijbehorende extra faciliteiten.’ Uit de ontwikkeling van de huidige
HFR blijkt volgens beiden weer eens hoe moeilijk het is om met een dergelijke
reactor 40 jaar vooruit te kijken. Bergmans: 'Dat betekent dat de reactor
heel flexibel moet zijn, hij moet zeer toegankelijk zijn voor verschillende
soorten experimenten en de productie van isotopen. Gelijktijdig willen
we de reactor ook zo compact mogelijk bouwen om een zo hoog mogelijke neutronenflux
te realiseren.’ Met de huidige isotopenproductie en de uitvoering van
de experimenten is het passen en meten, zeker als er tussentijds gewisseld
moet worden in de reactorkern. Zodra de nieuwe reactor in bedrijf gaat,
wordt de oude HFR' ontmanteld. Volgens Bergmans en Versteegh kan dit
binnen tien jaar gebeuren. 'De radioactiviteit van de HFR is namelijk
veel lager dan die van een commerciële kerncentrale.’
|