Petten-Eén zwaluw maakt geen zomer. Een beetje voorjaarswarmte brengt wél de kernreactor in Petten in de problemen. We hebben er misschien niet zo veel van gemerkt, maar volgens het KNMI was de voorbije lente 'zonnig, zacht en droog', het water in het
Noordhollands Kanaal warmde snel op. De kernreactor, die het kanaalwater benut als koelmiddel, moest direct op een lager pitje gedraaid worden. Om te voorkomen dat te heet koelwater in zee wordt geloosd.
Is dat bijzonder? Niet echt. Het klimaat verandert. Dat blijkt uit statistieken. Al sinds de jaren tachtig van de afgelopen eeuw is het elke lente warmer dan voorheen. Wat onder andere tot gevolg heeft dat de temperatuur van het oppervlaktewater eerder zomerse waarden bereikt. Zeker in een tamelijk smal en relatief ondiep water als het Noordhollands Kanaal.
Vergunningen
De klimaatveranderingen zorgen niet alleen voor warmer water. Het weer wordt periodiek ook droger, wat het gebruik van oppervlaktewater voor koeldoeleinden begrenst. Het moet gedeeld worden met andere belanghebbenden, zoals boeren. De toegestane gebruikshoeveelheden zijn vastgelegd in vergunningen. Van zowel de toenemende warmte als de vaker optredende ernstige droogtes heeft de kernreactor last. Want de huidige koelwater- en lozingsvergunning houdt geen rekening met de gevolgen van het broeikaseffect
en evenmin met het sterk veranderde gebruik van de reactor. Inlaathoeveelheden en maximale lozingstemperatuur (34 graden Celsius) zijn gebaseerd op de situatie van vroeger. De nucleaire installatie werd in hoofdzaak benut voor nucleair wetenschappelijk onderzoek. Toen kon, als het 's zomers te heet werd, het vermogen van de reactor best wat verlaagd worden. Experimenten vergden dan weliswaar wat meer tijd, maar daar stond tegenover dat de lozingstemperatuur van het gebruikte koelwater binnen de perken
gehouden kon worden. Het accent ligt tegenwoordig niet meer op het wetenschappelijke
werk, maar op de aanmaak van radioactieve isotopen voor medische doeleinden.
De wetenschap heeft het afgelegd tegen de commercie. De reactor draait nu meer op vol vermogen (50 megawatt), hetgeen consequenties heeft voor de koeling. Er zou meer kanaalwater ingelaten moeten worden dan de vergunning toestaat en de maximale lozingstemperatuur zou opgetrokken moeten worden naar pakweg 38 graden Celsius.
Straffeloos
Jarenlang kneep de overheid inzake de lozingen door de kernreactor een oogje dicht. De Pettemer atoombazen konden straffeloos hun gang gaan. Het lozen van te heet water in de zomer was geen punt. Rijk, provincie en gemeente gedoogden er vrolijk op los. Maar gedogen is na rampen zoals in Enschede en Volendam een vies woord. NRG, exploitant van de kernreactor, moet zich vanaf dit jaar aan de lozingsregels houden. Of het nu om een scheurtje gaat in het reactorvat, of het negeren van veiligheidsvoorschriften
dan wel het overtreden van milieuregels: NRG maakt als kat in het nauw telkens dezelfde rare sprong: 'Het op volle toeren laten draaien van de reactor is voor de gezondheidszorg in Europa van het grootste belang. Dus maak het ons niet moeilijk'. Kankerpatiënten als menselijk schild.
Tijd vermorst
Beschamend, want in Petten hebben ze inmiddels zeeën van tijd gehad om het koelwaterprobleem structureel op te lossen. Het broeikaseffect speelt immers al jaren, evenals het intensiever gebruik van de reactor voor de isotopenproductie. NRG blijkt die tijd vermorst te hebben met een strategie van 'rekken en erbij blijven'. Echte stappen
richting nieuwe vergunning en technische oplossingen om lozingen van te heet water uit voorkomen zijn nog altijd niet gezet. Voor komende zomer wordt dan ook weer aangekoerst op een gedoogbeschikking. Anders dreigt het helemaal mis te gaan met de patiënten. Het Rijk staat voor het blok. Klokkenluider Paul Schaap van het meldpunt Nucleaire Veiligheid noemt dat weinig vleiend 'medische chantage'. Maar het werkt wél. Er is geen
politicus of overheid die onder druk van het isotopenverhaal de rug recht durft te houden.
|