NRG en nucleair in het nieuws	Krantenartikelen

Zoeken in NRG krantenartikelen Wegbrengen of opslaan Volkskrant Door: Marieke Aarden 3 januari 2004   Kernafval - Discussie over contract opwerking Borssele-staven Nu de kerncentrale Borssele van het kabinet mag doorgaan tot 2013 in plaats van 2004, ontstaan vragen over wat er met het radioactief afval moet gebeuren. Critici willen opslag in Nederland, in plaats van opwerking Frankrijk. Niemand hoeft wakker te liggen van ons radioactief afval. Daar hebben we ook na 31 december 2003 een bestemming voor. Ons contract met de Franse opwerkingsfabriek Cogéma loopt door.' Geruststellende woorden van ir. Jos Bongers, directeur van de energie-productiemaatschappij Zuid-Nederland EPZ, eigenaar van de kerncentrale Borssele. Maar niet iedereen is er gerust op. Diederik Samsom, specialist kernenergie in de Tweede-Kamerfractie van de PvdA, vermoedt een adder onder het gras. Immers politiek was eerder afgesproken dat Borssele eind 2003 zou sluiten en daarmee was ook het verwerkingscontract voor radioactief afval ter ziele. Maar Borssele mag van het kabinet Balkenende en diens vèrantwoordelijke milieu-staatssecretaris drs. Pieter Van Geel tot 2013 doorgaan met het produceren van kernstroom. "Het contract kan immers niet verder reiken dan de duur van de kerncentrale", redeneert Samsom. 'Het gaat niet om aardappelschillen, waarvan je een extra emmer wel aan de straat kunt zetten. De gok nemen dat het met radioactief afval wel goed zal komen, is absurd.' Van EPZ-directeur Bongers kan iedereen rustig slapen. 'Het opwerkingscontract loopt niet af op 31 december en als er al een einddatum voor het opwerkingscontract is, dan is dat een zaak tussen EPZ en Cogéma. Daar doen we geen mededelingen over.' De PvdA ziet dit als een uitgelezen moment om opnieuw aan de orde stellen of Nederland wel moet doorgaan met het opsturen van brandstofstaven naar La Hague, Frankrijk, en moet kiezen voor opslag op eigen bodem, ervan uitgaande dat elk land zijn eigen afval dient te zorgen. Greenpeace bevindt zich aan de zijde van de partij. 'Opwerking van de staven is slecht voor het milieu en onveilig omdat daarbij plutonium vrijkomt, dat in handen van kwaadwillende lieden als terroristen drama's aanricht. Er kan dan een kernbom worden gemaakt', zegt Rianne Teule van Greenpeace. Als het om radioactief afval uit kerncentrales gaat, is de wereld in twee kampen verdeeld. De VS en Canada slaan hun bestraalde brandstofstaven in hermetische verpakking bovengronds op. Frankrijk, Engeland en Japan kiezen voor opwerking; ze halen er plutonium en uranium uit. De meeste Europese landen brachten tot voor kort hun radioactieve afval naar de verwerkingsfabriek Cogéma in het Franse La Hague of naar British Nucleair Fuel Limited in het Britse Sellafield. Daar is verandering in gekomen. België, Duitsland, Spanje, Zweden en Zwitserland vinden dat internationale verdragen zoals Ospar (de conventie Oslo Parijs ter voorkoming van de vervuiling van de noordoostelijke Atlantische Oceaan) hen heeft gedwongen naar alternatieven te kijken. Uit de lozingspunten bij de verwerkingsfabrieken stromen radioactieve stoffen de Noordzee en de Ierse Zee in en daarmee zijn ze indirect medeschuldig aan vervuiling van de Atlantische Oceaan. De vijf genoemde landen, die de opwerking voor gezien houden, bouwen nu aan een bovengrondse opslag. Zo heeft Zweden in de buurt van de kerncentrales in Oskarshamn aan de oostkust een bassin gebouwd waar de brandstofstaven kunnen afkoelen voordat ze bovengronds geborgen worden. België slaat ze op in stalen vaten in Dessel. Duitsland heeft nog opwerkingscontracten lopen tot juni 2005, maar treft nu al een voorziening voor tijdelijke opslag in zogeheten kastorcontainers bij Gorleben en Ahaus voordat een meer definitieve berging voorhanden is, somt Greenpeace-woordvoerder Teule op. Nederland is een buitenbeentje in Europa, stellen Greenpeace en de PvdA. 'Wij trekken ons niets aan van de politieke bedoeling van de Ospar-conventie en die is dat landen zich tot het uiterste inspannen om met opwerking van radioactief afval te stoppen', aldus Schram. Directeur Bongers haalt er zijn schouders over op. De landsadvocaat heeft alle verdragen bekeken en niet geconcludeerd dat de inspanningsverplichting uit het Ospar-verdrag juridisch bindend is. Wat niet wegneemt dat EPZ - al dertig jaar beheerder van Borssele - voor de derde keer in zijn bestaan bezig met een onderzoek over de afvalkwestie. 'Over een paar maanden zullen we de uitkomst naar staatssecretaris van Milieu Van Geel sturen', aldus Bongers. EPZ weegt de voor- en nadelen van opslag in Nederland af tegen opwerking in La Hague. Aspecten rond milieu, economie en veiligheid komen aan bod'. Over de conclusie van dit onderzoek is Bongers zwijgzaam. Toch lijkt wel duidelijk waarop EPZ afstevent. 'De papieren voor continuering van het opwerkingscontract zijn goed', zegt Bongers. Vooral de bedrijfseconomische gevolgen zijn goed. 'Een land met veel kerncentrales en veel afval kan vanwege de lagere kosten eerder een eigen weg kiezen met opslag op eigen bodem dan wij met één centrale en weinig afval. Voor Borssele zijn de bedrijfseconomische gevolgen van contractverlenging daarom gunstig.' Kunst, reageert Samsom op dat laatste. 'Steeds meer landen haken af bij La Hague en Sellafield. Die tekenen alles bij wijze van spreken om een klant te kunnen vasthouden.' Bongers droomt inmiddels al van de periode na 2013. Waarom dan stoppen, vraagt hij verwonderd. De rechter heeft in 2002 gesteld dat zij een vergunning voor onbeperkte duur hebben. 'Ik zie wel dat Van Geel verkondigt dat Borssele in 2013 moet sluiten, maar ook dat hem de bestuurlijke instrumenten ontbreken om dat af te dwingen.' Met zo'n stralend perspectief kan Bongers zich ook wat veeleisender opstellen. Er zijn steeds meer argumenten te bedenken waarom kemeneregie niet haar langste tijd heeft gehad, al leek dat na de ontplofte Russische kernreactor in Tsjernobyl in 1986 wel even anders. De tijd heeft niet stilgestaan. Nieuwe ontwikkelingen dienen zich aan waardoor radioactief afval beter te recyclen valt. Een van de moeilijkste punten bij kernenergie is de lange levensduur van radioactieve stoffen, die honderdduizenden jaren blijven stralen en al die tijd een gevaar zijn voor mens en milieu als ze niet veilig zijn opgeborgen. Cruciaal is dus dat langlevende radioactieve stoffen van tienduizenden jaren kunnen worden teruggebracht tot een stralingsduur van een paar honderd jaar. The Nucleair Research en consultancy Group (NRG) in Petten onderzoekt of naast plutonium en uranium ook andere langlevende splijtstoffen als curium en americium door omzetting duizend keer korter radioactief blijven. Op laboratoriumschaal is dit gelukt. Nu moet zich nog een centrale als proefkonijn aanmelden: misschien in Japan of Zwitserland, denkt ir. André Versteegh van NRG. Als dit een goede optie is, dan gloort er een oplossing voor het afvalprobleem, meent Versteegh. In die situatie zou het ook voor Borssele beter zijn om het afval direct op te slaan en niet ingepakt in onbereikbare glazen verpakking, zoals wanneer het terugkomt uit La Hague. 'Maar dat doen ze natuurlijk alleen als ze zicht hebben op een centrale die nog tientallen jaren open mag blijven. En die zekerheid heeft Borssele niet', aldus Versteegh. Maar, voegt hij eraan toe, de vrije energiemarkt krijgt het steeds meer voor het zeggen en dat gaat ten koste van de invloed van de politiek. Wat is opwerking? Met chemische processen wordt plutonium en uranium uit gebruikte splijtstofstaven gehaald. Daarna blijft nog hoog-, middel- en laagradioactief afval over, waarvan een deel in de zee rondom de opwerkingsfabrieken wordt geloosd. Een ander deel wordt verpakt in glas teruggestuurd naar de afzender. De nucleaire industrie pretendeert dat met deze recycling herbruikbare splijtstof wordt teruggewonnen, aldus Rianne Teule van Greenpeace. Dat zet weinig zoden aan de dijk omdat men plutonium aan de straatstenen niet kwijt kan, gezien het overschot wereldwijd. Plutonium is echter wel levensgevaarlijk. Inademen leidt tot longkanker. Bovendien kan met plutonium een kernbom worden gemaakt en daarom is plutonium gevaarlijk als het in handen van terroristen komt. Bongers, directeur van Borssele, zet daar tegenover dat er steeds meer mogelijkheden ontstaan om het uranium en plutonium opnieuw te gebruiken. 'Sinds 2003 zetten wij in onze centrale splijtstof in die gemaakt is van opgewerkt plutonium gemengd met Russisch ex-militair uranium. Van zwaarden naar ploegscharen.'

NRG, PO Box 25, NL-1755 ZG Petten, Netherlands, Tel +31-224564080, Fax +31-224563912 Informatie: info@nrg-nl.com Update 3 januari 2004