|
De kernreactor van Petten gaat tijdelijk dicht. Veiligheid boven alles,
aldus minister Pronk. Of heeft dit iets te maken met komende verkiezingen?
Door onze redacteur ARJEN SCHREUDER
Hetkan verkeren. Gisterochtend nog verklaarde directievoorzitter
Wouter Schatborn van de Nuclear Research and Consultancy Group (NRG)
in Petten dat wat hem betreft een tijdelijke sluiting van de kernreactor
in de Noord-Hollandse duinen niet aan de orde was. Er was immers niet mis
met de reactor, men weet hier wat men doet, de situatie is veilig. Maar
gistermiddag bleek het bedrijf toch te zijn gezwicht voor de druk van
politiek en publieke opinie om de centrale tijdelijk te sluiten. Een
oude en wellicht gegroeide lasfout in het reactorvat zal nog eens onder
de loep worden genomen en er wordt een aantal verbeteringen in de veiligheidscultuur
doorgevoerd, dit alles onder auspicien van een groep externe deskundigen.
De NRG koos eieren voor z'n geld na een brief van minister Pronk (VROM)
waarin deze een eerder mondeling gedaan verzoek om sluiting toelichtte,
en daar kwam nog de opstelling bij van het Joint Research Centre (JRC)
van de Europese Commissie, die zich als eigenaar van de reactor en als
vergunninghouder bij het verzoek van Pronk had aangesloten. Niet omdat
de reactor onveilig zou zijn, maar omdat er aan de veiligheidscultuur
nog wel wat te verbeteren valt en omdat er commotie dreigde te ontstaan
over een haarscheurtje in het reactorvat. De Europese Commissie wilde
de publieke opinie tot rust brengen, aldus een woordvoerder van het JRC
gisteren.
Pronk, op bezoek in New York voor zijn werk als VN-gezant voor duurzaamheid,
heeft laten weten dat hij het waardeert dat NRG gehoor geeft aan zijn verzoek.
Formeel had Pronk geen mogelijkheden de centrale te dwingen tot stillegging.
De tijdelijke sluiting is de culminatie van een eenmansactie van een
werknemer van de reactor. De man vertelde gisteren op de radio dat hij
met een lange klachtenlijst naar de directie was gestapt, maar dat die
hem te verstaan had gegeven dat als hij naar de toezichthoudende Kernfysische
Dienst van VROM zou stappen, de schade enorm zou zijn en NRG hem persoonlijk
daarvoor aansprakelijk zou stellen. Hij deed het toch, en werd van zijn
functie ontheven.
Het ministerie noemt hem een klokkenluider; in stukken van de NRG wordt
hij bestempeld als amokmaker. Belangrijkste verwijt van de man is dat
er met veiligheidsregels wordt gesjoemeld om zo veel mogelijk commerciele
opdrachten te kunnen verwerken. Waar de reactor vanaf de bouw veertig
jaar geleden lange tijd alleen natuurkundige experimenten deed, worden
nu contracten afgesloten voor de productie van radio-isotopen, geschikt
voor de nucleaire geneeskunde. Commercie zou prevaleren boven veiligheid,
en boven de arbeidsvreugde van de werknemers.
NRG wijst alle suggesties over gesjoemel met veiligheidsregels van
de hand. Wel heerste er jarenlang een slechte werksfeer, erkent de directie,
en dat kan op zichzelf al leiden tot veiligheidsrisico's. Een mediator
heeft at rust in de tent gebracht. Ook zal meer rekening worden gehouden
met de gevoelens van ongerustheid bij operators over oneffenheden in
het productieproces. Sommige mensen zijn nu eenmaal eerder ongerust
dan andere, zegt NRG-directievoorzitter Schatborn, en dus moet niet
altijd het technische geweten, maar gewone emotie voorrang krijgen.
Dat geldt ook voor het haarscheurtje in het reactorvat dat er al achttien
jaar zit maar dat nu voor opwinding zorgt, omdat het groter is geworden.
Nog maar een keer onderzoeken dus, ook al staat er geen druk op de wand van
het vat, en kan het vat vermoedelijk nog tien tot vijftien jaar mee, menen
NRG-inspecteurs. De Kernfysische Dienst bekijkt nu of ze gelijk hebben.
Wat is de positie van minister Pronk? Veiligheid boven alles, is zijn
motto, maar hier en daar wordt ook gedacht aan komende verkiezingen.
Die verdenking is gewekt door de gevolgde procedure. Eind vorige week
al lag er een voorstel van NRG-aandeelhouder Energieondezoek Centrum
Nederland (ECN) om de reactor tijdelijk te sluiten. Na overleg met de
Kernfysische Dienst vanhet ministerie werd besloten het afgelopen
weekeinde een plan van aanpak te maken dat begin deze week zou worden beoordeeld
door Pronk en de zijnen.
Maar de PvdA-minister was iedereen voor. Zondagochtend kreeg NRG-directeur
Schatborn telefoon van een hoge ambtenaar dat er iets aan zat te komen.
Een uur later volgde Pronks verklaring dat hij de boel wilde stilleggen.
Op zondagmiddag, in het tv-programma Buitenhof.
|