NRG en nucleair in het nieuws	Krantenartikelen

Zoeken in NRG krantenartikelen Directeur Schatborn voorziet heropvoeding van reactorpersoneel Noordhollands Dagblad Door: Bert de Jong 10 december 2001   NRG 'goed bedrijf met verziekte sfeer' Van onze verslaggever BERT DE JONG PETTEN -- Haat, diepgeworteld wantrouwen, afgunst en wanhoop in de hogefluxreactor (HFR) in de Pettemer duinen. Een aantal malen dreigden er de afgelopen periode zelfs ordinaire vechtpartijen tussen reactormanagement en bedienend personeel, de operators. Interimdirecteur W. Schatborn van de Nuclear Research and consultancy Group (NRG), half oktober aangetreden na het onverwachte vertrek van NRG-directievoorzitter A. Versteegh, rept van 'verziekte werkverhoudingen'. Al moet je zoiets volgens hem relativeren: "Het kan altijd nog erger. Ik heb vele jaren in het buitenland gewerkt, en daar wel eens een moordzaak op moeten lossen." Binnen NRG is de onvrede van het reactorpersoneel jarenlang gebagatelliseerd. Door telkens te stellen dat het slechts ging over arbeidsvoorwaarden, waar eigenlijk niks mis mee was, te hoge werkdruk en te weinig vrije dagen? Van hard werken gaat niemand dood", aldus de NRG-collega van Schatborn, D. Bergmans kortgeleden. De stelselmatige ontkenning van de problemen heeft in de loop der tijd veel kwaad bloed gezet. Schatborn anno vandaag: "Ik ben ervan overtuigd geraakt na, gesprekken onder vier ogen met betrokkenen dat de problemen veel dieper zitten. Als het alleen over arbeidsvoorwaarden zou gaan, was de kwestie allang de wereld uit. Nee, er is meer aan de hand. En het reactormanagement speelt daar een rol in, dat valt niet te ontkennen. Het management geeft enerzijds leiding aan een continue en verantwoorde exploitatie van de HFR, maar heeft zeer zeker ook een sociale taak. Die is veronachtzaamd, onderontwikkeld. In de soms zeer emotionele gesprekken met reactoroperators kwam bijvoorbeeld aan de oppervlakte dat men zich systematisch miskend en gekleineerd voelde. Er werd gewag gemaakt van getreiter en pesterijen. Ik heb verhalen gehoord waar je geen brood van lust." Dieptepunt Schatborn zegt door de interviews meer inzicht te hebben gekregen in de oerbron van de onvrede. Die gaat terug tot zowat 1984. Er gaapt een kloof tussen leiding en personeel, die dit jaar een dieptepunt bereikte, onder andere omdat afgelopen zomer de kritische operator E. Hartsink, voorheen woordvoerder van de belangenclub van operators, uit zijn functie is gezet. Het maakte de vertrouwensbreuk tussen NRG-leiding en personeel totaal. De operators hebben daarnaast het vertrouwen in algemeen directeur F. Saris van moederbedrijf ECN opgezegd. Tussen het personeel onderling botert het ook niet meer. Het front van de operators, voorheen zeer hecht via de Algemene Belangenvereniging Nucleair Continudienstpersoneel Nederland, wel eens aangeduid als 'de kleinste vakbond(36 leden) van Nederland, vertoont barsten. De spanning is te hoog opgelopen, belangen botsen. Niet alle operators zijn het bijvoorbeeld eens met de wijze waarop door collega's de vuile reactorwas buiten is gehangen. Ze vrezen voor hun arbeidsplaatsen. "Erg triest, de haat en nijd, want individueel gaat het in de HFR stuk voor stuk om fantastische mensen. Zeer gemotiveerd, hoog gekwalificeerd. In het veranderingsproces zal zonder aanziens des persoons gehandeld moeten worden. De operators mogen er op rekenen dat ik in deze de leiding niet anders benader dan hen. Iedereen, personeel en management moet werken aan een ingrijpende verbetering van houding en gedrag. Desnoods komt er een herschikking van mensen." Het kan volgens Schatborn een langdurige zaak worden. "Het eindresultaat moet zijn dat ze weer op normale wijze met elkaar omgaan. Zoals ze dat van hun moeder hebben geleerd toen ze 3 jaar waren. Ze moeten leren naar elkaar te luisteren, ze dienen respect voor elkaar te krijgen, en moeten leren met elkaar te praten." Begin oktober kwam er een forse dip in de relatie tussen het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) en NRG aan het licht. Het ECN is het moederbedrijf van NRG. Algemeen directeur F. Saris van ECN kon niet meer door een deur met NRG-directievoorzitter A. Versteegh. In het eerste weekeinde van oktober stonden ze bij de open dag van ECN en NRG nog samen ballonnen op te laten in de duinen van Petten. Bij het krieken van de nieuwe werkweek was Versteegh plotsklaps van het directietoneel verdwenen. Schatborn, nu ad-interim NRG-directievoorzitter maar normaliter de rechterhand van Saris bij ECN, houdt zich aan de officiele lezing dat het 'onoverbrugbare verschillen van inzicht' betrof. "Echt waar, al is het treurig dat je dat niet aan anderen uit kunt leggen. Wanneer mensen op dit niveau niet met elkaar door een deur kunnen, dan moet er worden ingegrepen." Verwarring Het vertrek van Versteegh leidde tot grote verwarring binnen NRG. Tot op de dag van vandaag wordt daar bedrijfsbreed het verhaal over de botsende karakters niet geloofd. Morgen dient hierover zelfs een kort geding, aangespannen door de NRG-ondernemingsraad. Die wil het liefst de populaire Versteegh terug. Bij NRG heerst al geruime tijd wantrouwen jegens ECN. Het energieonderzoek centrum zou van de 'stralende' dochter af willen. Het ECN zet alle kaarten op duurzame energie (zon, wind, biomassa onder andere), NRG is vooral nucleair ingesteld. Naast de productie van radio-isotopen voor diagnostiek en therapie, verricht NRG onder andere materiaalonderzoek en onderzoek ten behoeve van een nieuwe generatie kerncentrales. Ook wordt bestudeerd of de levensduur van hoog-radioactief afval kan worden beperkt. Schatborn zegt dat het ECN absoluut niet van NRG af wil, integendeel. "Het is een hartstikke goed bedrijf." De HFR-operators mengden zich in de ECN-NRG-discussie, vroegen aandacht voor hun problemen. Maar zoals vaker voelden ze zich weer niet serieus genomen. Het leidde tot het onverbloemd buiten hangen van de vuile reactorwas, en het inseinen van de KernFysische Dienst. De wanhopige klokkenluiders uitten stevige beschuldigingen aan het adres van het reactormanagement. Over de steeds hoger oplopende werkdruk door commerciele activiteiten, over het daar uit voortvloeiende gesjoemel met de veiligheid, en over het stelselmatig verdoezelen van reactor-incidenten. Schatborn: "Ze moeten ten einde raad zijn geweest, wanhopig." Met wat hij na interviews aan de weet is gekomen kan hij zich er wel iets bij voorstellen, al zeurt hij de actie af. Het aanstellen van een vertrouwenspersoon moet de operators een uitlaatklep bieden. De vlam sloeg door toedoen van de klokkenluiders lelijk in de pan. De reactorbazen wilden volgens de operators bloed zien, en openden de jacht op de klokkenluiders. De bijzaak (wie is het lek) werd verheven tot hoofdzaak. Niet door Schatborn, zegt hij zelf. "Ik wilde tot op de bodem uitzoeken wat er aan de hand was." Weer werd in de ogen van het personeel door het reactormanagement gesteld dat het uitsluitend om een conflict over arbeidsvoorwaarden ging, en de operators slechts leugens verspreidden om aandacht te krijgen. Schatborn, gepokt en gemazeld bij onder andere Stork (28 jaar), kon direct na zijn komst vol aan de bak. Over de vermeeende veiligheidsincidenten en het gerotzooi met het reactorlogboek zegt hij: "Dat is heel moeilijk te geloven. De KernFysische Dienst is naar aanleiding van de klachten drie dagen met twee inspecteurs aan het zoeken geweest. We moeten nog even geduld hebben en afwachten wat hun bevindingen zijn. Vooralsnog hecht ik weinig waarde aan de beweringen. Al vraag je je natuurlijk af of iemand echt zulke dingen uit zijn duim zuigt, en daarmee de continuiteit van een bedrijf op scherp zet. Tijdens een internationale studiedag in het kader van de 40e verjaardag van de HFR, vorige maand, werden door vooraanstaande sprekers het belang van de HFR voor medische doeleinden en de hoge beschikbaarheid en betrouwbaarheid onderstreept." Dat kan kloppen, het zijn echter mensen die de reactor bedrijven. Hoge werkdruk, vercommercialisering en spanningen onder het personeel kunnen wel degelijk leiden tot meer onregelmatigheden dan voorheen. Of niet? Schatborn: "Het gaat, denk ik, om wat ik vermeend gevaarlijke situaties zou willn noemen. De vraag is: wat is veilig, danwel onveilig. De procedures zijn helder. Toch kan de perceptie van wat veilig dan wel onveilig is verschillen." "Neem bijvoorbeeld iemand die nog niet zo lang in de reactor werkt. Die kan bepaalde processen minder overzien dan een ervaren kracht. Die vindt misschien iets riskant, terwijl een ervaren operator weet dat dat niet zo is. Die heeft bepaalde situaties vaker meegemaakt, en kan de risico's beter inschatten; Hoe dan ook staat onvoorwaardelijke veiligheid voorop. Commerciele belangen mogen daar geen doorslaggevende rol in spelen." In de HFR wordt in vijfploegen-continudienst gewerkt. Elke ploeg heeft een wachtchef. Wachtchefs zijn volgens Schatborn bevoegd om op de knop te drukken en de reactor direct stil te leggen. "Ze hoeven er geen toestemming voor aan de reactormanager te vragen. Ze hebben hun eigen verantwoordelijkheid."

NRG, PO Box 25, NL-1755 ZG Petten, Netherlands, Tel +31-224564080, Fax +31-224563912 Informatie: info@nrg-nl.com Update 10 december 2001