NRG en nucleair in het nieuws	Krantenartikelen

Zoeken in NRG krantenartikelen Artikel uit Nieuwe Revue inzake Hoge Flux Reactor Nieuwe Revue Door: Dick Berts en Thomas Erdbrink 7 november 2001   Twee Pakistanen met valse papieren wandelden er na 11 september zonder problemen rond, de plattegrond staat gewoon op internet en met de verouderde centrale is van alles mis. Kortom, de hoge flux reactor van Petten vormt een gevaar. Maar: "Maakt u zich maar niet ongerust." Door Dick Berts en Thomas Erdbrink Er wordt flink gewerkt op het terrein van Nederlands onbekendste maar gevaarlijkste kernreactor. Ook op donderdag 27 september jongstleden was er veel bedrijvigheid vlak bij de hoge flux reactor van het Energie-onderzoek Centrum Nederland (ECN) in het NoordHollandse plaatsje Petten. Net als de dag daarvoor meldden twee Pakistaanse mannen zich aan de poort van het terrein van de reactor. Het duo, Achmed (midden 20) en Khalid (38) was ingehuurd door het Amstelveense schoonmaakbedrijf Breddels. Hoewel ze de woensdag daarvoor zonder problemen op het terrein hadden gewerkt, werden deze dag hun papieren gecontroleerd. Wat de eerste dag niet opviel, werd nu wel opgemerkt: hun paspoorten bleken vals. Sindsdien zit het duo in speciale bewaring. De eerste drie weken mochten ze geen contacten met andere gevangenen hebben, uit vrees dat Achmed en Khalid bezig waren met het voorbereiden van een terroristische aanslag op de kernreactor. Vorige week waarschuwden de Amerikanen dat centrales wereldwijd een mogelijk doelwit zouden zijn. Op veel plaatsen worden ze dan ook door het leger beveiligd. De twee Pakistanen hebben er in ieder geval geen weet meer van: die worden het land uitgezet. Hun advocaten vinden de zaak een storm in een glas water. Volgens hen waren de mannen gewoon op het verkeerde moment op de verkeerde plaats. "Ze hadden geen baard en spraken geen Arabisch. Ze komen een beetje sullig over," vertelt advocaat Aalmoes uit Amsterdam. Hoe weinig ze in Petten van beveiliging hebben begrepen, blijkt wel uit het feit dat op de internetsite van het ECN een zeer gedetailteerde plattegrond van het terrein te vinden is, aangevuld met schitterende luchtfoto's van onder andere de kernreactor zelf. De ligging van het centrum -vlak aan zee- is ideaal voor terroristen. Om draagvlak te kweken voor het gebruik van kernenergie, organiseert het ECN regelmatig open dagen, waar iedereen met koffie en gebak wordt ontvangen. De laatste open dag was op 6 oktober, een paar weken na de aanslagen in Amerika. En een woordvoerder van het bedrijf heeft geen problemen met het plaatsen van de plattegrond van het nucleaire terrein op de website van ECN: "Kwaadwillende lieden zullen die heus niet gebruiken, maakt u zich maar niet ongerust," is zijn advies. De hoge flux reactor zou extra beveiligd moeten zijn, omdat hij op hoog verrijkt uranium draait. Dit is buitengewoon geschikt voor het maken van kernwapens. De Verenigde Staten hebben als leverancier van deze brandstof geeist dat de reactor door bewapend personeel zou moeten worden bewaakt. Maar dat heeft het ECN en de Nederlandse overheid altijd nagelaten. De beveiliging is nu in handen van een particulier bedrijf, waarvan het personeel geen wapens mag dragen. In 1992 beproefde de anti-terreureenheid van het Korps Mariniers de beveiliging van de centrale. Binnen enkele minuten stonden de mariniers binnen en de beveiliging buiten. Niet alleen de beveiliging tegen ongenode gasten laat te wensen over. In 1992 was de kernreactor in het nieuws, omdat technici naar buiten brachten dat de reactor al jaren ver boven zijn oorspronkelijke capaciteit werkte. Het koelsysteem was daartoe op onaanvaardbare wijze drastisch opgevoerd. Drs. H. Damveld, nucleair adviseur van de Rijksuniversiteit Groningen, verklaarde daarover: "De druk op de leidingen van de kernreactor in Petten is inderdaad gevaarlijk hoog opgevoerd. Dit is een zeer serieuze zaak. Springt een leiding van het koelsysteem, dan valt de reactorkern droog. Die zal smelten waardoor radioactieve stoffen naar buiten treden." Dat is al eens eerder gebeurd. Op 7 mei 1968 deed zich in de reactor van Petten een ernstig incident voor; een capsule met uranium smolt. Forse hoeveelheden radioactieve gassen werden de schoorsteen uitgeblazen. In het reactorgebouw moest van alles grondig worden schoongemaakt. Dagenlang kwamen de operators van de reactor, waarvan de kleren radioactief besmet raakten, het gebouw niet uit. Ze sliepen op veldbedden. Volgens het boek De republiek der kerngeleerden van C. Andriesse was 'niet verwacht menselijk falen' de oorzaak van het ongeval. Naast menselijke fouten bedreigen sinds een aantal jaren ook onverwachte natuurkrachten de relatieve rust rond de centrale. De hoge flux reactor werd in de jaren vijftig speciaal in de duinen van Petten neergezet, omdat het gebied dunbevolkt en aardbevingsvrij zou zijn. Daarom is er vanaf gezien om de reactor extra te beveiligen tegen trillingen. Maar op 9 september van dit jaar deed zich in de buurt nog een beving van 3.2 op de schaal van Richter voor. De aardschokken -er waren er wel meer de afgelopen jaren- zijn waarschijnlijk het gevolg van gaswinning in de buurt van Alkmaar door energie concurrent 6P/Amoco. Toekomstige bevingen worden niet uitgesloten en de kracht ervan is niet te voorspellen. Voor alle duidelijkheid: alleen Limburg is een ander deel van het Nederlands grondgebied waar regelmatig aardschokken voorkomen. De operators van het reactorcentrum zijn ongerust geworden. Maar ze mogen op straffe van ontslag niet met de buitenwereld spreken. Recent brachten de operators anoniem naar buiten dat het management ze dwingt om nucleaire incidenten in de doofpot te stoppen en niet te melden aan de Kernfysische Dienst van het ministerie van VROM, zoals wettelijk verplicht is. Volgens de operators is de toegenomen commercirle druk een van de belangrijkste oorzaken van de onveilige situatie. 'Er zijn contracten gesloten met boetebedingen. Wanneer de reactor uit het oogpunt van veiligheid moet worden stilgelegd, kan dat het bedrijf geld kosten. Dan wordt tegen ons gezegd: doorgaan. Ook als wij dat onverantwoord achten." De operators hebben inmiddels een zwartboek vol nucleaire incidenten aangeboden aan de Kernfysische Dienst. Daarin staat onder andere te lezen dat de reactor -onder druk van de commercie - enkele weken in bedrijf is geweest, terwijl de pomp van de noodkoeling kapot was. De operators hebben een rechtszaak aangespannen tegen de ECN-directie van de hoge flux reactor die binnenkort voor de nodige opschudding zal zorgen bij de arrondissementsrechtbank Alkmaar. De ministeries van Economische Zaken en Milieu hebben besloten om de reactor om te bouwen naar een installatie die op het minder gevaarlijke laag verrijkt uranium draait. Dit onder druk van de Amerikanen. De Europese Unie, eigenaar van de reactor, betaalt de kosten. Het SP-kamerlid Poppe heeft vragen gesteld over de onregelmatigheden rond de kernreactor. Tevens wil hij informatie over de commerciele activiteiten die ECN ontplooit middels de door hun -mede- opgerichte Nuclear Research Group (NRG). Directeur Dick Bergmans van de NRG: "De klachten van de operators over de eiligheids- situatie binnen de hoge flux reactor zijn niet nieuw. Ze keren namelijk iedere keer terug als over arbeidsvoorwaarden wordt gemord." Inmiddels hebben de operators onder bedreiging met ontslag een loyaliteitsverklaring moeten tekenen. Dat maakt het bepaald niet makkelijk om met ze te spreken. Een voormalig operator wilde wel praten, maar eveneens anoniem, omdat ook hij een zeer strenge geheimhoudingsverklaring heeft moeten ondertekenen. Hij vertelt: "Ik heb ruim twaalf jaar als operator in de reactor van Petten gewerkt. Een prima baan en heel goed betaald; met de arbeidsvoorwaarden had ik geen enkel probleem. Maar ik begon me ongerust te maken over de veiligheid. Tegenover mijn kinderen vond ik het niet langer verantwoord om bij het ECN te blijven werken." De operator vertelt over het zogenaamde Ellas Experiment in 1986 dat uit de hand liep. Een holle buis met verrijkt uranium van 1 centimeter doorsnede en 20 centimeter lengte raakte oververhit. De hele reactorhal moest dicht. Voor de regelkamer werd een loden muur opgebouwd. Rondom het reactorgebouw werden afzettingen neergezet. "Uiteraard werd het incident met de mantel der liefde bedekt. Er is niet veel over naar buiten gekomen. Na drie dagen schrobben kregen we gebak van de directie. Als een ongeluk met een aspirine-buisje al zulke gevolgen heeft, dan wil ik maar niet denken aan wat er gebeurt als de hele uraniumkern van ongeveer een kubieke meter droogvalt." Volgens hem is de beveiliging tegen dreiging 'van buiten' van het terrein van de kernreactor altijd heel slecht geweest. Zo was er volgens de man ten tijde van de Molukse treinkapingen ook al angst voor aanstagen. Ondanks die vrees stelde de beveiliging volgens de voormalig operator weinig voor. "De beveiligingsinstallatie gaf zo vaak loos alarm dat niemand er nog enige aandacht aan schonk. We hadden een tellertje voor nodeloos alarm. In een heel korte periode stond die op meer dan 900 keer. Op het rode plaatje dat oplichtte als de beveiligingsinstallatie alarm sloeg, hadden we de letters MACC geplakt. Dat stond voor Molukkers Are Coming Close." Het minst is de man te spreken over de funderingen van de centrale, die bestaan namelijk niet uit een stuk. Hij vindt het hoog tijd dat hier aandacht aan wordt besteedt. "Bij een aardbeving, of als Bin Laden met een vliegtuig het reactorgebouw binnenvliegt, dan zal er daardoor frictie ontstaan tussen de verschillende delen van het gebouw. Dan trekken de pijpen van het primaire koelsysteem scheef en zal de reactor oververhit raken. Heel Amsterdam en Noord-Holland zullen dan moeten worden geevacueerd." NRG-directeur Bergmans geeft toe dat de funderingen niet uit een stuk bestaan. "Toen de eerste aarschokken in deze regio plaatsvonden hebben we direct een onafhankelijk onderzoek laten instellen. Conclusie: de reactor is bestand tegen bevingen van deze kracht." Volgende week viert directeur Bergmans een feestje. De reactor bestaat dan namelijk precies veertig jaar. In die periode is er zo vaak geklaagd dat hij ook nu niet van de beschuldigingen opkijkt. En dus rustig het glas zal heffen. Overigens is Bergmans niet verantwoordelijk voor de beveiliging van bedreigingen van buitenaf. Commentaar NRG NRG distantieert zich van dit artikel en betreurt het dat hierin feitelijke onjuistheden zijn vermeld. Mede hierdoor kunnen lezers van dit artikel onnodig ongerust worden. De bedrijfsvoering van de Hoge Flux Reactor vindt plaats volgens alle geldende richtlijnen en procedures in de vergunning. Hierop wordt toegezien door zowel nationale als internationale (overheids)instanties die zowel aangekondigde als niet-aangekondigde inspecties uitvoeren.

NRG, PO Box 25, NL-1755 ZG Petten, Netherlands, Tel +31-224564080, Fax +31-224563912 Informatie: info@nrg-nl.com Update 7 november 2001