|
Van onze verslaggever Bert de Jong
Petten - Nucleaire incidenten in de hogefluxreactor (HFR) in Petten
worden op gezag van het reactormanagement in de doofpot gestopt. Dat
zeggen operators van de reactor. De Kernfysische Dienst (KFD), onderdeel
van het ministerie van vrom, onderzoekt nu of er in de HFR wordt gesjoemeld
met de veiligheidsregels.
De incidenten zouden ook verzwegen worden voor de KFD, de toezichthouder
op nucleaire installaties. Relevante informatie over incidenten mogen
operators niet in het reactorlogboek schrijven, hoewel dat verplicht
is. Directeur H. Bergmans van de Nuclear Research & consultancy Group
(NRG, exploitant van de HFR), ontkent de aantijgingen.
De operators zeggen dat op straffe van ontslag zwijgplicht is opgelegd.
Maar ze vinden het onverantwoord nog langer te zwijgen. "Er kunnen erge
ongelukken gebeuren, levensbedreigend." Ze informeerden anoniem
de KFD via een zwartboek. Het ministerie bevestigt dat de problemen bij
de KFD bekend zijn en dat er een onderzoek loopt.
Ernstige gevolgen
Volgens de 'klokkenluiders' uit de HFR gebeuren er geregeld nucleaire
incidenten die ernstige gevolgen kunnen hebben. "Als bij een bestraling
met hoogverrijkt uranium de boel oververhit raakt en kapot gaat, komt
er een grote hoeveelheid radioactiviteit in het reactorgebouw vrij.
Zoiets is al eens gebeurd in 1987, recentelijk dreigde het weer te gebeuren.
Dan raakt het reactorgebouw besmet en moet de reactor voor lange tijd
stilgelegd worden."
Volgens de operators zijn er twee oorzaken voor de tanende veiligheid.
Ten eerste de sterk toegenomen commerciele druk. In de HFR wordt geld
verdiend met opdrachten voor derden. "Er zijn contracten gesloten met
boetebedingen. Wanneer uit oogpunt van veiligheid de reactor stil gelegd
moet worden, kan dat het bedrijf geld kosten. Dan wordt tegen ons gezegd:
doorgaan. Ook als wij dat onverantwoord achten." Een tweede oorzaak
is de volledig verziekte arbeidsrelatie tussen management en operators.
'Hogefluxreactor Petten wordt tikkende tijdbom'
Verscholen in de duinen bij Petten is het weer eens flink hommeles in de
'republiek der kerngeleerden'. Een aantal operators van de hogefluxreactor
(HFR) in Petten heeft de vuile was buiten opgehangen. Volgens de operators
begint de situatie binnen de reactorkoepel uit de hand te lopen. De werksfeer
is 'verrot' en er zou met de veiligheidsregels gesjoemeld worden. "Naar
buiten treden besmet niet alleen het blazoen van het reactormanagement,
maar ook dat van ons. Daar zijn we niet trots op. We hebben er aan bijgedragen
dat het zover is gekomen. Het loon van angst en intimidatie."
De spiraal moet nu doorbroken worden, vinden de 'klokkenluiders'. "Er
was geen andere weg meer dan met de affaires naar buiten te treden. We hebben
eerst geprobeerd de zaak intern te regelen. De zes wachtchefs van de continuploegen
hebben zowel de directie van het Energieonderzoek Centrum Nederland
(ECN) als van NRG (Nuclear Research en consultancy Group) al begin mei
een keurige brief geschreven waarin hun verontrusting over de gang van
zaken werd uitgesproken. Op dat schrijven is niet gereageerd. De repressie
jegens de operators is daarna wel toegenomen. Ons is te verstaan gegeven
dat we keihard aangepakt zouden worden."
Via zijn woordvoerster laat ECN-directeur F Saris weten de brief van
de wachtchefs niet te kennen. Het ECN is het moederbedrijf van NRG, en
toegespitst op vormen van duurzame, niet-nucleaire energie. Saris
gelooft niet dat er iets mis is met de veiligheid van de HFR, hoewel de verhalen
daarover hem volgens Greenpeace-woordvoerder Diederik Samson wel
degelijk zorgen baren, en hij de inschakeling van de Kernfysische Dienst
(KFD) een goede zaak vindt.
Samson schat in dat het HFR-personeel gedemoraliseerd rondloopt, wat
riskant is in een kernreactor die 7 dagen per week, 24 uur per etmaal continue
in bedrijf is. Greenpeace verzet zich overigens niet tegen de isotopenproductie
in de HFR, maar zegt dat de reactor er eigenlijk niet voor geschikt is.
Samson: "Ze snijden daar een pakje boter aan met een kettingzaag. De HFR
is te groot en te log en produceert teveel afval."
Spelen met vuur
En zijn collega Femke Bartels: "Als het waar is wat het reactorpersoneel
nu naar buiten brengt, dat er steeds gemakkelijker geschipperd wordt
met de veiligheidsnormen en incidenten in de doofpot worden gestopt,
is dat een schandaal. Er wordt daar in Petten klaarblijkelijk met vuur
gespeeld. Zo wordt de hogefluxreactor een tikkende tijdbom. Het is wereldwijd
wél een trend in kerncentrales. Onder druk van de commercie wordt de
hand steeds gemakkelijker gelicht met de veiligheid."
NRG-directeur H. Bergmans veroordeelt de actie van de operators. "Die
mensen misbruiken de HFR om arbeidsvoorwaardelijke eisen kracht bij
te zetten. Als de HFR een koekjesfabriek was zou niemand zich voor hun
verhalen interesseren. Dit is niet te tolereren. We zullen hier corrigerend
tegen optreden."
Doofpot
Bergmans ontkent niet dat er wel eens iets verkeerd gaat, of dat er wel
eens afgeweken wordt van de procedures "Maar dat betreft altijd kleinigheden
en ze worden niet in de doofpot gestopt. De veiligheid is niet in het geding,
we zijn ons er terdege van bewust dat je je in een nucleaire installatie
als de HFR geen fouten kunt permitteren. De KFD mag alles komen controleren."
Van een te hoge werkdruk die zou kunnen leiden tot fouten danwel onnauwkeurigheden
is volgens Bergmans evenmin sprake. "Vroeger liepen de operators vrijwel
uitsluitend wachtdiensten. Sinds we isotopen produceren, moeten ze
ook werken. Tja. Maar van werken gaat niemand dood. We halen ze heus het
vel niet over de neus.'
|