NRG en nucleair in het nieuws	Krantenartikelen

Zoeken in NRG krantenartikelen Maatschappelijk krachtenveld bepalend voor oplossing kernafvalprobleem TNO Wegwijzer Door: Michael van der Meer 1 december 1999   'Wij, als maatschappij, staan ambivalent tegenover kernenergie en kernafval. Aan de ene kant vinden wij dat mensen technisch niet in staat zijn om veilig met kernenergie om te gaan, maar anderzijds zouden we wel in staat zijn om een veilige bovengrondse opslag van kernafval tot in de eeuwigheid te garanderen. En ondergrondse opslag wordt niet vertrouwd, tewijl de natuur bewezen heeft gas en olie miljoenen jaren te kunnen bewaren.' Dit stelt drs. Leo van der Vate, mederwker van het Nederlands Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen van TNO (NITG-TNO), die een belangrijk deel van zijn tijd besteed als secretaris van de CORA, de Commissie Opberging Radioactief Afval. CORA is een onafhankelijke commissie die de minister van Economische Zaken adviseert omtrent het kernafvalprobleem. Na de organisatie van de Brede Maatschappleijke Discussie over het (kern)energiebeleid (1979-1983) is Van de Vate door EZ gevraagd om het kernafvalprobleem aan te pakken. Sindsien begeleidt hij de verschillende onderzoeksprogramma's naar opslagmogelijkheden voor radioactief afval. De ongeveer twintig projecten die onder het huidige CORA-programma worden uitgevoerd, varieren qua onderwerp van technisch onderzoek naar zeer langdurige opslag boven de grond en de eigenschappen van zout en klei, tot het in kaart brengen van ethische aspecten van het opslaan van kernafval. Chemische toxiciteit 'Kernenergie en de opslag van radioactief afval zijn gevoelige onderwerpen die niet goed bespreekbaar zijn bij het publiek. De milieubeweging is tegen kernenergie, maar nu besloten is dat in 2004 na Dodewaard ook de kerncentrale Borssele dichtgaat, kan ze leven met een bovengrondse opslagfaciliteit bij Borssele. Nu het rustig is aan het kernenergiefront krijgt het kernafvalprobleem weinig politieke aandacht, en wordt de huidige opslagsituatie in Borssele stilzwijgend als "eindoplossing" beschouwd', aldus Van de Vate. Met de sluiting van de kerncentrales stopt echter niet de stroom radioactief afval. De aanvoer van hoogradioactief afval zal na de sluiting van Borssele wel grotendeels ophouden, maar ziekenhuizen, laboratoria en industrie blijven laag- en middelradioactief afval produceren, Op het ogenblik liggen er bij Borssele ongeveer 20.000 vaten laag- en middelradioactief afyal, en er komen er jaarlijks een paar,honderd bij, Het hoogradioactieve afval komt de komende jaren terug uit de opwerkingscentrales in Frankrijk en Engeland. Afgezien van de radioactieve staling bevaqt kernafval hoogtoxische componenten. Er zullen daarom altijd speciale maatregelen voor de opslag van kernafval getroffen moeten worden. Van de Vate: 'In de discussie over kernafval gaat het altijd over radioactieve straling; de chemische toxiciteit van het afval heeft nauwelijks een rol gespeeld, ook niet in het onderzoek.' Milieubeweging Kernafval is een maatschappelijk probleem geworden, maar de communicatie van de overheid met de bevolking hierover blijkt steeds te falen. Keer op keer stuit een overheidsbeslissing over opslag waar ook ter wereld op massaal verzet. Er blijkt behoefte te zijn aan onafhankelijke instanties die de bevolking uitleg geven over de verschillende keuzes en de risico's die daaraan verbonden zijn. Alleen getallen overtuigen niet, de vraag is hoe we met de aan de oplossingen verbonden risico's omgaan. Daarom lopen er projecten waarbij sociologen, filosofen en ethici betrokken zijn om de brug van techniek naar maatschappij te slaan. Van de Vate: 'Dit is ook de reden waarom binnen het wetenschappelijke onderzoeksprogramma van CORA de milieubeweging een aantal projecten heeft willen uitvoeren naar de maatschappelijke kant van het opslaan van kernafval. Dit leverde niet alleen meer zicht op hun argumenten, maar ook na twintig jaar loopgravenoorlog een gespreksbasis om het afvalprobleem gezamenlijk op te lossen.' Internationale oplossing In Nederland zijn in de loop der jaren verschillende opslagopties onderzocht: dumpen in de oceaan, opslag bovengronds, opslaan in zoutkoepels en -- een optie die nu in het CORA-programma wordt onderzocht- een zeer langdurige bovengrondse opslag en terugneembare opberging in diepe zout- en kleilagen. Hoewel de diicussie over en het onderzoek naar opslagmogelijkheden al tientallen jaren loopt, is er nog steeds geen oplossing gevonden,of een definitieve keuze gemaakt. In afwachting van een oplossing wordt het afval voorlopig bovengronds in Borssele opgeslagen. Van de Vate: 'Het merendeel van de landen is in het opslagproblee van het hoogradioactief afval,vastgelopen. In Zweden, Frankrijk en Spanje wordt het laag- en middelradioactief afval wel al opgeslagen, de rest van de Europese landen studeert er nog op.' In 1993 besloot de Nederlandse regering het onderzoek naar opslag in steenzout te staken, omdat de weerstand van de bevolking tegen proefboringen te groot werd geacht. In het besluit stelde het kabinet dat kernafval wel in de ondergrond mag worden opgeborgen als het terugneembaar blijft. Van de Vate: 'Ik verwacht dat er in de toekomst een Europese oplossing voor het kernafval komt. Op bet ogenblik is dat niet mogelijk omdat er in veel landen nog politieke obstakels bestaan. Niet alle landen hebben even goede mogelijkheden voor ondergrondse of bovengrondse opslag. Bovendien kan het kostbare onderzoek naar opslagmogelijkheden in internationaal verband efficienter worden uitgevoerd. Een beperkt aantal regionale Europese opslaglocaties biedt mogelijkheden om afval te ruilen en de veiligheid te optimaliseren.' Kansen Ondergrondse opslag blijft, na een periode van bovengrondse opslag, voor de zeer lange termijn de optie voor de opberging van het radioactief afval, stelt Van de Vate. NITG-TNO is in Nederland het centrum voor kennis over de ondergrond en het is daarom niet vreemd dat het secretariaat van CORA bij het NITG is ondergebracht. Het instituut voert daarnaast ook een aantal projecten voor CORA uit. Door deze kennisopbouw heeft het NITG kans om een belangrijke spil te zijn in de ruimtelijk ordening van de ondergrond. 'Dankzij CORA wordt niet alleen de technische kennis van het instituut uitgebouwd die ook op ander gebied ingezet kan worden, maar wordt tevens ervaring opgedaan met de maatschappelijke kant van het gebruik van de ondergrond. Een essentieel punt, want uiteindelijk bepaalt de maatschappij of technische toepassingen in de ondergrond gerealiseerd kunnen worden', aldus Van de Vate. Michael van der Meer, TNO Wegwijzer, telefoon 015 269 69 69

NRG, PO Box 25, NL-1755 ZG Petten, Netherlands, Tel +31-224564080, Fax +31-224563912 Informatie: info@nrg-nl.com Update 1 december 1999