|
Niet alle 'uitvindingen van de eeuw' zijn een onverdeeld succes gebleken.
Een techniek die met veel pretenties werd aangekondigd, maar die hardnekkig
niet wil lukken, is kernfusie. Kernfusie zou moeten zorgen voor grote
hoeveelheden goedkope elektriciteit, zonder veiligheidsrisico's.
Aan het begin van het onderzoek in de jaren vijftig en zestig, claimden
onderzoekers in Engeland binnen twintig jaar een fusiereactor te kunnen
bouwen. Die voorspelling kwam niet uit. Nu wordt kernfusie over zeventig
jaar verwacht.
Kernfusie is een proces waarbij door samensmelting van lichte atomen
een zwaarder atoom ontstaat. Bij deze samensmelting komt energie vrij,
die omgezet moet worden in elektriciteit. Atomen smelten echter niet
zomaar samen, want ze stoten elkaar af. Een hoge temperatuur kan deze
afstoting neutraliseren. Kernfusie vereist een temperatuur van maar
liefst honderd miljoen graden. Geen enkel materiaal is bestand tegen
deze hoge temperatuur. Het hete plasma moet derhalve van de stoffelijke
wanden worden afgehouden.
De beginperiode van kernfusie werd gekenmerkt door het zoeken naar een
configuratie die in staat zou zijn om een warm plasma voldoende lange tijd op te sluiten
en te verhitten. In de late zestiger jaren viel de keuze voor het
kernfusieonderzoek op de Tokamak, een in Rusland gebouwde onderzoeksmachine.
Toen duurde het weer jaren voordat dat apparaat ook geintroduceerd werd
in het westen.
Voor het Europese kernfusie-programma is de JEI (Joint European Torus)
in het Engelse Culham van groot belang. Sinds 1978 heeft de Europese Gemeenschap
hier zo'n drie miljard gulden aan uitgeven. De volgende stap in de kernfusie
is het Iter-project. Iter staat voor Internationale Thermonucleaire
Experimentele Reactor.
De Europese Gemeenschap, Japan, de voormalige Sovjet Unie en de VS besloten
in 1985 tot samenwerking op het gebied van kernfusie. Ze gaven tot eind
1998 zo'n 2,2 miljard gulden uit aan onderzoek en ontwikkeling. Het is
de bedoeling rond deze tijd een besluit te nemen om de Iter, die tien miljard
gulden kost, te bouwen. Maar de VS hebben zich teruggetrokken.
Rusland heeft geen geld voor het project. Japan heeft te maken met een
economische crisis en wil nog maar drie jaar doorgaan met Iter. De Europese
Unie wil de Iter niet alleen betalen en denkt dat kernfusie pas vanaf 2070
concurrerend kan zijn met andere energiebronnen.
|